در مطب خانم دکتر شهرزاد زادهمدرس نشسته بودم و منتظر بودم تا نوبتم شود. به اين فکر بودم که از خانم دکتر در رابطه با موضوعاتي که اکثر خانمها با آنها مواجهاند، سوال کنم. خانم جواني کنار من نشسته بود و به نظر ميرسيد يک ساعتي است که در مطب منتظر مي باشد. سر گفتگو را با او باز کردم تا وقت براي هر دويمان سريعتر بگذرد. ميگفت تا به حال دو مرتبه باردار شده، اما هر دو بار در ماه دوم سقط داشته است و دليل آن را هم نميداند. تمامي آزمايشات قبل از بارداري را انجام داده بود و ميگفت حتي در سونوگرافيها کيسهآب ديده ميشود، اما جنيني در آن وجود ندارد! نگران بود و براي آنکه اين اتفاق براي بار سوم تکرار نشود، نتايج عکس از رحم و آزمايش ژنتيکي را آورده بود تا نشان خانم دکتر دهد. به نظرم آمد که اين مساله ميتواند موضوع جالبي براي گفتگو با خانم دکتر باشد.
خانم دکتر! چند لحظه پيش در مطب شما با خانمي آشنا شدم که ميگفت دو دفعه باردار شده، اما هر دو بار سقط داشته و در سونوگرافي جنيني ديده نشده است. چنين چيزي ممکن است؟
بله، البته! ايشان دچار بارداري پوچ بودهاند. پزشکان اصطلاحا عدم تشکيل جنين در ساک بارداري را بارداري پوچ ميگويند.
چرا جنين تشکيل نميشود؟
ببينيد، براي تشکيل جنين بايد مراحل تقسيم سلولي در زمانهاي خاصي انجام گيرد. ديده شده که 72 ساعت بعد از ترکيب سلول تخمک با اسپرم، يک مجموعه 58 سلولي به دنبال تقسيمات متعددي که در همان سلول اوليه تخم ايجاد ميشود، درست ميشود که 53 سلول آن براي تشکيلات جفت و 5 سلول آن براي توليد بخشهاي مختلف يک جنين است.
حال اگر اختلالاتي در تعداد يا شکل يا هر دو، در کروموزومهاي سلولهاي تشکيلدهندهاي که قرار است تبديل به جنين شود، وجود داشته باشد، اين سلولها از مسير طبيعي تقسيم سلولي خارج خواهند شد. به اصطلاح به نوعي از بين ميروند و نتيجه آن تشکيل قسمتي از تشکيلات بارداري است که در واقع به شکل ساک اوليه بارداري در سونوگرافي قابل مشاهده است، در حالي که اثري از جنين به دنبال تحليل رفتن آن يا عدم تشکيل آن نخواهد بود.
چهطور متوجه شويم که بارداري پوچ است؟
معمولا سونوگرافي با تصوير يک ساک خالي که هيچگونه علايمي از قطب جنيني يا کيسه زرده يا جنين را دربرندارد، با توجه به سن بارداري، مطرحکننده بارداري پوچ است. البته با يک سونوگرافي و عدم دانستن سن بارداري نميتوان به نتيجهاي قطعي رسيد.
چه عواملي سبب بروز چنين حالتي ميشوند؟
بيشترين عامل، اختلالات سلول تخم همراه با ناهنجاريهاي کروموزومي است که در اثر بالا بودن سن مادر يا پدر ميتواند به وجود آيد.
تکرار بارداري پوچ چه عوارضي ميتواند براي خانمها به وجود آورد؟
از جمله نشانههاي بارداري پوچ، خونريزي و تهديد به سقط در سه ماهه نخست است و گاهي اوقات نياز به کورتاژ دارد. به همين دليل ميتواند بالقوه خطرات کورتاژ و دستکاريهاي رحمي را دربرداشته باشد که معمولا در شرايط صحيح به حداقل ميرسد. گاهي نيز عوارضي ديررس به دنبال کورتاژ مثل کيستهاي رحمي و مشکلاتي در زمينه باروري به وجود ميآيد.
خانمي که چند بار بارداري پوچ داشته، چه آزمايشاتي بايد انجام دهد؟ اصلا اين مشکل، درماني هم دارد؟
معمولا در صورت تکرار مساله، توصيه ميشود بررسيهاي ژنتيک روي محصول بارداري تازه دفع شده انجام شود. بررسي ژنتيک والدين نيز قابل انجام است.
بارداري پوچ در ايران چهقدر شيوع دارد؟
آمار دقيقي در اين رابطه در دست نيست، ولي بهطور کلي حدود 50 تا 60 درصد سقطهاي زودرس، با اختلالات کروموزومي محصول بارداري همراه است که حدود 25 درصد اين اشکالات کروموزومي ناشي از اشکالاتي است که در تقسيمات سلولي تخمک مادر ديده ميشود و 5 درصد مربوط به سلولهاي گرفته شده از پدر است.
مواردي هم هست که در بارداري پوچ، بررسيهاي کروموزومي هيچگونه اختلالي در محصول دفع شده بارداري نشان نميدهد. ناگفته نماند در بررسي محصول بارداري از نظر کروموزومي حتما بايد بافت تازه باشد و در شرايطي خاص به آزمايشگاه ارسال شود.
معمولا در مواردي که با سقط جنين مواجه هستيم، در صورتي که دفعه اول يا دوم باشد، نياز به بررسي نيست، مگر آنکه سن مادر بالا باشد يا زوجين از خود حساسيت نشان دهند. در اين موقع کافي است بررسيها از نظر بعضي از عفونتها، بيماريهاي غدد داخلي، ديابت، مشکلات هورموني، مصرف برخي داروها و در مواردي شکل آناتوميک مورد ارزيابي قرار گيرد.
تهيه مصاحبه: سميه مقصودعلي
تبیان
ورزش
نقشه
سايت