بوی بد چاه دست شویی و ظرف شویی و حمام از آن چیزهایی است که ممکن است هر از گاه برود روی اعصاب اهل منزل. خیلی اوقات، آدم نمی داند چه طوری باید از شر این بوهای مزاحم خلاص شود؛ بویی که اگر دوام اش در خانه طولانی بشود، قطعا تمام اعضای خانواده را آزار می دهد. در «خانه سالم» این هفته گفتگویی داشته ایم با دکتر محمد منشوری، دکترای تخصصی مهندسی محیط زیست (گرایش آب و فاضلاب) درباره زوایای پیدا و پنهان همین مساله....
▪ آقای دکتر! علت بوی نامطلوبی که گاهی ممکن است از چاه دست شویی استشمام شود، چیست؟
ـ وقتی فاضلاب وارد چاه می شود، بعد از گذشت مدتی، میکروارگانیسم های بی هوازی موجود در چاه شروع به تجزیه آن می کنند و در نتیجه این فرآیند، گازهایی مثل آمونیاک، متان و هیدروژن سولفوره که به گازهای سپتیک معروف هستند تولید می شوند. این گازها کم کم از چاه بالا می آیند و بوهای نامطلوبی مانند بوی تخم مرغ گندیده در فضای توالت پخش می کنند. حالا اگر مانعی در کف سنگ توالت قرار داده نشود، این گازهای نامطبوع به سادگی باعث بدبو شدن محیط می شوند.
▪ منظورتان از مانع، همین چاه بست هایی است که توی سوراخ سنگ توالت می گذارند؟
ـ نه؛ این چاه بست ها کارایی چندانی در جلوگیری از انتشار بو ندارند.
▪ یعنی استفاده از آنها بی فایده است؟
ـ برای جلوگیری از پخش بوی نامطلوب چاه، بله؛ اما به خاطر یک طرفه بودن دریچه، می توان از آنها به منظور جلوگیری از ورود و خروج حشراتی مثل سوسک، مگس یا پشه استفاده کرد؛ مخصوصاً در فصل گرما که چاه توالت بهترین مکان برای زندگی و تکثیر سوسک ها و سایر حشرات موذی است. از طرفی، اگر جسم سبکی از دست ما رها شود، با وجود چاه بست، دیگر به سرعت به درون چاه نمی افتد و باعث دردسرهای بعدی نمی شود.
▪ خب، اگر منظورتان از مانع عبور بو، چاه بست نیست؛ پس چه چیزی می تواند جلوی انتشار بوی نامطلوب چاه را بگیرد؟
ـ شترگلو یا همان سیفون. البته خیلی ها به اشتباه به فلاش تانک دست شویی می گویند سیفون. اما سیفون یا همان شترگلو، لوله ای خمیده شبیه مد یا کلاهِ «آ» است که زیر سنگ توالت کار گذاشته می شود و همیشه هم مثل یک کاسه پر از آب است.
▪ حالا این شترگلو چگونه می تواند جلوی بوی فاضلاب را بگیرد؟
ـ ببینید؛ گازهای سپتیکی که توضیح دادم، بوی ناخوشایندی دارند و پس از تولید شدن در عمق چاه به سمت بالا حرکت می کنند. وقتی این گازها به آب درون شترگلو می رسند، درون آن حل می شوند و دیگر نمی توانند به سمت فضای اتاقک توالت راه پیدا کنند. اگر سیفونی وجود نداشته باشد که این گازها در آب آن حل شوند، مسلماً محیط دست شویی غیر قابل تحمل می شود.
▪ حالا نقش آن فلاش تانکی که گفتید بعضی ها به اشتباه نام سیفون را روی آن گذاشته اند، چیست؟
ـ وقتی حجم گازهای حل شده در آب شترگلو بالا می رود، آن آب هم به یک آب بدبو تبدیل می شود و می تواند آزارمان بدهد. حالا اگر با هر بار استفاده از توالت، چند بار در طول روز فلاش تانک دست شویی کشیده و آب درون سیفون تازه شود، دیگر جای نگرانی برای وجود بوهای نامناسب در فضای دست شویی نیست.
▪ آقای دکتر! خیلی ها برای از بین بردن سوسک، حشرات یا حتی بوی بد چاه توالت، توی چاه، نفت می ریزند. این کار، درست است؟
ـ نه، به هیچ عنوان! چون برخی باکتری های بی هوازی و هوازی توی چاه وجود دارند که وظیفه شان تجزیه مواد آلی مثل مدفوع است و اگر ما توی چاه نفت بریزیم، این میکروارگانیسم ها را از بین می بریم و نتیجه این می شود که مواد آلی راه یافته به درون چاه تجزیه نمی شوند.
▪ و اگر تجزیه نشوند، چه می شود؟
ـ معمولاً آبی که توی چاه می رود، در خاک اطراف چاه جذب می شود ولی جامدات تا به وسیله باکتری ها تجزیه نشوند، نمی پوسند و از بین نمی روند. حالا اگر مواد آلی برای مدتی وارد چاه شوند و نپوسند، نتیجه اش این می شود که چشمه ها و منافذ چاه می گیرد و چاه ها زودتر از آنچه که باید، پر می شوند و دردسرهای پر شدن چاه و خالی کردن آن دنبال اش می آید. همچنین در مناطقی که فاضلاب از طریق لوله و شبکه جمع آوری یا همان سیستم اِگو به تصفیه خانه فاضلاب برده می شود، ریختن نفت و سایر مواد شیمیایی باعث از بین رفتن میکروارگانیسم های تجزیه کننده فاضلاب و ایجاد اختلال در امر تصفیه فاضلاب می شود.
▪ حالا که بحث پر شدن چاه پیش آمد، بگذارید این سوال را بپرسم که به نظر شما روش های فیزیکی و مکانیکی برای تخلیه چاه مناسب ترند یا استفاده از مواد شیمیایی؟
ـ استفاده از مواد شیمیایی برای باز کردن راه چاه های پرشده چندان کارساز نیست. ضمن اینکه بخار متصاعدشده از این مواد می تواند خطری جدی برای محیط زیست باشد. چاره یک چاه پرشده، فقط استفاده از پمپ های لجن کش است. گاهی هم اگر گرفتگی چاه به علت گیر کردن یک جسم خارجی در مسیر انتقال فاضلاب به چاه باشد، می توان از روش فنر انداختن برای از بین بردن مانع، استفاده کرد.
▪ خب، برویم سراغ چاه ظرف شویی و آشپزخانه. می گویند سیل (Seal) کردن دریچه خروجی آب ظرف شویی و ماشین لباس شویی می تواند سدی باشد در مقابل بوی نامطلوبی که گاهی در آشپزخانه می پیچد. درست است؟
ـ بله؛ این کار یعنی درزگیری یا آب بندی کردن دورتادور دریچه خروجی آب ظرف شویی یا ماشین لباس شویی. اگر شما بخواهید بوی گازهای متصاعدشده از فاضلاب ظرف شویی یا لباس شویی به فضای درونی آشپزخانه تان نفوذ نکند یا اگر بخواهید جلوی ورود سوسک ها را به داخل آشپزخانه بگیرید، باید بین لوله خرطومی خروجی آب و دریچه چاه را به وسیله چسبی مانند چسب آکواریوم یا خمیر درزگیر، کاملاً بپوشانید تا علاوه بر جلوگیری از ورود بوی نامطلوب، جلوی ورود و خروج حشرات را هم از این درزهای دور از چشم بگیرید و از نشت آب پیشگیری کنید.
▪ اگر مسیر چاه ظرف شویی گرفت، چه؟
ـ خب، در لوله هایی مثل لوله ظرف شویی یا حمام که قطرشان کم است، می توان از مواد اسیدی مایع یا جامد بازکننده راه لوله استفاده کرد. این مواد می توانند با حل کردن مو، چربی یا سایر مواد زاید در خود، گرفتگی لوله را از بین ببرند. البته وقتی شما این مواد را توی لوله ها می ریزید، نباید تا مدتی، آب را باز کنید تا اجازه بدهید که این مواد، کارشان را به خوبی انجام دهند.
▪ استفاده از این قبیل مواد اسیدی آسیبی به لوله ها نمی رساند؟
ـ چرا، مسلماً می رساند. نه تنها ممکن است باعث خوردگی لوله های فلزی یا حتی پلاستیکی بشود، بلکه می تواند برای محیط زیست هم تهدیدی جدی باشد. به همین خاطر، پیشنهاد من به کارگیری راه های فیزیکی برای مبارزه با گرفتگی چاه است؛ را ه هایی مثل قرار دادن توری روی سوراخ چاه ظرف شویی و خالی کردن تفاله چای و باقی مانده مواد غذایی در سبدهای کوچک مخصوص زباله در ظرف شویی.
▪ استفاده از ونتیلاتور هم می تواند در تخفیف بوی نامطلوب چاه های خانه مؤثر باشد؟
ـ البته! ونتیلاتور یا هواکش می تواند گازهایی را که در چاه تولید می شوند و از آن بالا می آیند و به محیط خارجی می رسند، بمکد و از فضای داخل به بیرون خارج کند و از این طریق در جابه جایی هوا نقش مؤثری ایفا نماید. البته هواکش ها قادرند از خطرات گازگرفتگی در محیط های بسته ای مثل دست شویی یا حمام نیز پیشگیری کنند.
▪ مگر در حمام و دست شویی هم ممکن است گازگرفتگی اتفاق بیفتد؟
ـ بله؛ خیلی ها برای تمیز کردن سرویس های بهداشتی شان، مقدار زیادی مواد سفیدکننده استفاده می کنند که بخار حاصله از این مواد می تواند به ریه های آنها آسیب جدی برساند و حتی به خفگی و مرگ شان منجر شود. به همین دلیل است که توصیه می شود هنگام نظافت با مواد شیمیایی، از ماسک مخصوص استفاده شود، هواکش روشن باشد و در صورت امکان در و پنجره ها هم باز باشد.
www.salamat.ir
