خوشخطی از جمله صفاتی است كه برخی آن را ارثی میدانند. میتوان شواهدی برای اثبات این مدعا یافت. اما ذاتی بودن خطخوش به آن معنا نیست كه این صفت قابل یادگیری نباشد. در واقع میتوان از ابتدا كه بچهها دبستان میروند، با توجه به یك رشته ملاحظات و انجام تمرینهایی چند، دانشآموزان را به اهمیت خط خوش واقف و این قابلیت را در آنان تقویت كرد.
در این مطلب توصیههایی را برای واداشتن دانشآموزان از بدخطی و تشویق آنان به خوشخطی عرضه میكنیم. توجه به نگارش دانشآموزان از همان سالهای اولیه دبستان مورد توجه قرار بگیرد.
اتلاف وقت هنگام نوشتن خط نسخ در مورد كلمه (محمد) قابل توجه است، اگر همین كلمه را دانشآموز با خط نستعلیق بنویسد سرعت بیشتری خواهد داشت. ***
پرورش قابلیت خوشنویسی در بچهها میتواند امتیازی چشمگیر در بزرگسالی برای آنان به همراه داشته باشد. هر چه باشد، خوشخطی از جمله صفاتی است كه همواره مورد توجه بسیاری قرار میگیرد. پس اگر میخواهید فرزندتان خوشخط شود، به این نكات توجه كنید:
علل بدخطی
* توجه نكردن دانشآموزان به خط زمینه دفتر و تخته كلاس.
* اضطراب و نگرانی دانشآموزان هنگام نوشتن.
* نداشتن اعتماد به نفس هنگام نوشتن.
* نداشتن آمادگی جسمانی، روانی، روحی.
* وجود اختلالات یادگیری در دانشآموزان" مثل اختلالات دیکته نویسی".
* نداشتن هدف و انگیزه برای زیبانویسی.
* مواجه شدن دانشآموزان با حجم زیاد تكالیف.
* تندنویسی تكالیف.
* استفاده از خودكار، رواننویس و وسایل مشابه آن.
* آشنا شدن دانشآموزان در كلاس اول با خط نسخ ماشینی، این امر سبب میشود در كلاسهای بالاتر به سختی بتواند خط نستعلیق را جایگزین خط نسخ كند.
* خط نسخ كتابهای درسی دوره ابتدایی.
* بیتوجهی به هنر.
* فشردگی برنامه كلاسی در یك نیمروز و فشار بر دانشآموزان به سبب دو یا چند نوبتی بودن مدرسه.
* استفاده از ابزار نامناسب از جمله مداد كوتاه و كاغذ بدون خط به خصوص در پایههای اولیه ابتدایی.
* بیدقتی هنگام نوشتن و رعایت نكردن هم شكلی، هم اندازه و هم فاصله بودن واژگان.
* بیدقتی برای تمیز و مرتب نوشتن.
* تراكم بیش از حد شاگردان در كلاس و نداشتن فضای مناسب و كافی برای نوشتن.
* دادن تكالیف نامناسب و بدون تناسب با توانایی كودكان.
* بیاعتنایی اغلب معلمان ابتدایی به استفاده از خط نستعلیق و آموزش آن.
* واكنشهای منفی و نامناسب بعضی معلمان در برخورد با نوشتههای دانشآموزان.
* جدی نگرفتن یادگیری خط از طرف خانواده و مدرسه و نبود مراقبتهای لازم.
* نبود انگیزه، حوصله و دانش لازم نزد برخی معلمان ابتدایی برای آموزش خط به دانشآموزان.
* بدخطی بعضی از والدین، سرمشق نامناسبی برای كودكان است.
* ندانستن روش و راهكارهای، خوشنویسی و اجرا نكردن تمرینهای لازم.
* قرار دادن چپ دست و راست دست در كنار هم هنگام نوشتن.
* نبود دستورالعمل مشخص و روشنی برای آموزش خط نستعلیق به منظور تكرار و تمرین دانشآموزان.
با شناخت علل این مسئله در گام اول باید برای رفع آنها اقدام کنیم . به عنوان مثال دقت کنیم اگر کودک ما ناتوانی و اختلالی در مسائل یادگیری دارد یا اشتباه های خاصی را در دروسی خاص تکرار می کند باید برای درمان ترمیمی او اقدام کنیم. و یا اگر علت بد خطی در کم بودن زمان لازم برای انجام دادن تکلیف است با استفاده از روش های مختلف این زمان را بسط دهیم.
ما به عنوان الگو و سرمشق تلاشی مضاعف داشته باشیم تا سرمشق هایی با خطوط منظم و خوش خط ارائه دهیم. دادن سرمشقهایی با رسمالخط نامناسب به دانشآموزان انگیزه ای برای خوش خط شدن به آنها نمی دهد.
در گام بعد ضروری است تا فرزندمان را با محاسن خوش خطی و استفاده از خط نستعلیق آشنا کنیم . به عنوان مثال اتلاف وقت هنگام نوشتن خط نسخ در مورد كلمه (محمد) قابل توجه است، اگر همین كلمه را دانشآموز با خط نستعلیق بنویسد سرعت بیشتری خواهد داشت. و یا خط نسخ روی كاغذ حجم بیشتری میگیرد، اما واژگان در خط نستعلیق جای كمتری اشغال میكنند.
در گام بعد لازم است تا موارد کاربرد هر یک از خطوط را برای او ذکر کنیم. خط نسخ به سبب نداشتن سیرهای دایرهای و انحناها و قوسهای موجود در مفردات و كلمات صرفاً یادگیری در خواندن و نوشتن را تسهیل میكند و تأثیری در خوشنویسی ندارد.
در قدم بعد اینکه ما به عنوان الگو و سرمشق تلاشی مضاعف داشته باشیم تا سرمشق هایی با خطوط منظم و خوش خط ارائه دهیم. دادن سرمشقهایی با رسمالخط نامناسب به دانشآموزان انگیزه ای برای خوش خط شدن به آنها نمی دهد.
و... سعی کنیم تا اهمیت هنر را گوشزد کنیم و روحیه زیبایی شناختی را در فرزندان تقویت کنیم . توجه به زیبایی هنری خط باعث تقویت روح لطیف در كودكان میشود. و او را به این امر ترغیب می نماید.
محمد حسین صفائی /کارشناس ارشد فلسفه تعلیم وتربیت
فراوری و تنظیم : کهتری
تبیان
ورزش
نقشه
سايت