بيماری- فرزانه فولادبند:
همزمان با شروع فصل سرما، به‌خصوص صبح زود و شب - كه سوز سرما بيشتر است - مردمي را مي‌بينيم كه شال‌گردن‌ها را تا جلوي بيني كشيده و پيشاني‌بند به سر بسته رد مي‌شوند
اما حتي اين محافظت‌ها هم نمي‌تواند مانع شيوع بیماری سینوزیت در اين فصل شود.

اگر شما هم سردردها و ترشحات حلقي چسبنده را تجربه كرده باشيد، اقرار مي‌كنيد كه براي خلاصي از شر اين بيماري انواع و اقسام درمان‌ها و توصيه‌ها را امتحان كرده‌ايد. [نشانه‌هاي سينوزيت]

بد نيست حرف‌ها و توصيه‌هاي 2 متخصص اين رشته يعني - دکتر مسعود مردانی- فوق‌تخصص بیماری‌های عفونی و عضو هيأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی- و دکتر حمید عمادی- متخصص عفونی و عضو هيأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران - را نيز در اين‌باره بخوانيد.

آنها كه در دبيرستان مثلثات خوانده‌اند، با شنيدن نام اين بيماري، سينوس و كوسينوس مثلثاتي را به ياد مي‌آورند اما سینوس‌هاي صورت، حفره‌هایی داخل استخوان‌های اطراف بینی هستند که هوای استنشاق شده را گرم و مرطوب و تا حدی تصفیه می‌کنند و هيچ ربطي به مثلثات ندارند.

این حفره‌های استخوانی معمولا باید پر از هوا باشند و اگر به جای هوا مایع یا چرک در آنها جمع شود، بیمار احساس سنگيني سر و سردرد می‌کند.

ترشحات از كجا مي‌آيند

بیماری سینوزیت بر اثر ورود ویروس و باکتری یا بروز آلرژی ایجاد می‌شود.

دکتر مسعود مردانی درباره علت ایجاد بیماری سینوزیت می‌گوید: «این بیماری به علت التهاب سینوس‌های اطراف صورت بر اثر عفونت‌های میکروبی، باکتریایی و ویروسی به وجود آمده یا به دنبال عفونت فوقانی دستگاه تنفس ایجاد می‌شود.

ترشحات مخاط سینوس‌ها باکتری‌ها را به دام می‌اندازد و مژک‌هایی که در جدار سطح داخلی بینی وجود دارد و سطح سینوس‌ها را پوشانده با حرکات منظم خود ترشحات مخاط سینوس را به داخل بینی و حلق تخلیه می‌کند.

در صورت ایجاد عفونت ویروسی ناشی از سرماخوردگی، سینوس ملتهب شده و این التهاب از حرکت ترشحات به داخل بینی و حلق ممانعت می‌کند.

در نتیجه ترشحات در سینوس باقی مانده و منجر به تکثیر میکروب می‌شود؛ به همين علت خيلي وقت‌ها سينوزيت باكتريايي به دنبال سينوزيت ويروسي يا آلرژيك سراغ آدم مي‌آيد». اولین علائم این بیماری- كه بیشتر کودکان و نوجوانان را گرفتار می‌کند - همان نشانه‌های سرماخوردگی مانند آب‌ریزش بینی و سرفه است که بیش از حد معمول طول مي‌كشد.

پس ترشحات زرد متمایل به سبز از بینی، احساس پری و درد در ناحیه گونه‌ها و پیشانی هم به آن اضافه مي‌شود.

گاهی درد شدید در پشت دندان‌های فک فوقانی و در بعضی موارد، تب هم وجود دارد.

سلام دكتر

باتوجه به اينكه علائم سینوزیت شبیه علائم سرماخوردگی است، ابتدا ممکن است با سرماخوردگی اشتباه گرفته شود اما اگر علائم طول کشید (مثلا اگر ترشحات زرد متمایل به سبز بیشتر از 8 روز مشاهده شد) بیمار با شک سینوزیت باید به پزشک مراجعه کند.

در این موارد، پزشک با عمل عکس‌برداري از سینوس‌ها یا سی‌تی‌اسکن صورت، بیماری را تشخیص داده و درصورت حاد بودن بيماري، آنتی بیوتیک تجویز می‌كند. پس از مصرف دارو التهاب بهبود پیدا كرده و عفونت میکروبی از بین می‌رود.

سينوزيت هم انواع و اقسام دارد

سینوزیت در 2 نوع حاد و مزمن دیده می‌شود. هر کسی ممکن است دچار سینوزیت حاد شود.

گرفتگی بینی، تب، سردرد، تشدید درد سینوس هنگام لمس و فشردن و احساس سنگینی سر هنگام خم‌شدن از علائمی است که بیمار را ناراحت می‌کند.

در این نوع سینوزیت، سینوس‌ها دچار عفونت می‌شوند. دکتر حمید عمادي - متخصص عفونی و استاد دانشگاه تهران - درباره انواع سینوزیت می‌گوید: «در مواردی که سینوزیت کهنه می‌شود، سینوزیت مزمن ایجاد می‌شود.

این نوع بیماران درد یا مشکل خاصی ندارند اما همیشه از پشت حلق شان ترشحات چرکی پایین می‌رود و اغلب از اینکه صبح‌ها خلط دارند شکایت می‌کنند.

این افراد بیشتر از سایرین دچار سینوزیت حاد می‌شوند و در واقع می‌توان گفت افراد مبتلا به سینوزیت مزمن، مستعد ابتلا به سینوزیت حاد مکرر هستند».

بد نيست بدانيد تشخیص سینوزیت مزمن مشکل‌تر از نوع حاد آن است چون ممکن است بیمار نشانه‌های حاد را نداشته باشد و به علت گرفتگی بینی، سردرد یا درد ریشه دندان به پزشك مراجعه کند.

در این حالت، التهاب باعث مي‌شود مخاط ضخیم شود و میکروب‌ها در خلل و فرج ایجاد شده قرار بگیرند.

متاسفانه مصرف چرک‌خشک‌کن و آنتی‌بیوتیک نمي‌تواند سلامت را به این بیماران برگرداند.

قبلا از عمل جراحی برای این بیماران استفاده می‌شد اما در حال حاضر با روش‌های آندوسکوپی مخاط را می‌تراشند و خلل و فرج ایجاد شده را از بین می‌برند که البته کار سخت و مشکلی است و گاهي هم جواب نمی‌دهد.

پس از سینوزیت

دكتر مرداني در پاسخ به این سؤال که بیماران بعد از ابتلا به سينوزيت چه اقداماتی انجام دهند تا روند بهبودی‌شان تسریع شود، گفت: «بیماران برای تسکین درد می‌توانند از قرص یا شربت استامینوفن استفاده کنند.

بهتر است از غذاهای محرک - که باعث گرفتگی بینی می‌شود - استفاده نکنند.

مصرف زیاد آب و مایعات هم مفید است. بخور آب گرم هم باعث بهبود گرفتگی بینی شده و در تسریع درمان مؤثر است».

البته يادتان باشد كه نباید خودسرانه آنتی بیوتیک مصرف کنيد وگرنه دچار مقاومت نسبت به دارو شده و در درمان هاي بعدي بامشكل مواجه مي‌شويد. اگر درمان سينوزيت به درستي صورت نگيرد، ممكن است عوارضي هم با خود به دنبال بياورد.

اين استاد دانشگاه شهید بهشتی درباره عوارض بیماری سینوزیت گفت: «سینوزیت ممکن است باعث ایجاد آبسه مغز، تجمع چرک در ناحیه ماستوئید، عفونت قسمت‌های فوقانی دستگاه تنفس، سینه‌پهلو و در موارد نادری مننژیت شود».

بد نيست بدانيد آلودگی هوا بهبود اين بیماری را به تأخیر می‌اندازد و در مواقع حاد بهتر است بیماران در روزهایي که آلودگی هوا زیاد است، در مناطق آلوده شهر تردد نکنند تا روند بهبودی شان تسریع شود.

توصیه‌ها را جدي بگيريد

توصيه اغلب پزشكان به بیماراني كه سینوزیت مزمن دارند، اين است كه از محلول آب و نمک استفاده کنند.

اما متاسفانه اين توصيه معمولا جدي گرفته نمي‌شود. دكتر عمادي هم معتقد است: «یک راه مؤثر برای درمان و پیشگیری از بروز سینوزیت حاد در افرادی که سینوزیت مزمن دارند، شست‌وشوی حلق و بینی با آب و نمک است.

برای شست‌وشو بهتر است از ترکیب 5/4گرم نمک در نیم لیتر آب، با غلظتی کم و مشابه سرم‌های فیزیولوژیک استفاده شود. هنگام شست‌وشو بايد مخلوط آب و نمک مانند هوا از راه بینی عمیق تنفس شده و از راه دهان خارج شود، طوری که شوری در حلق و دهان احساس شود».

به گفته این متخصص عفونی، اگر بیماران مبتلا به سینوزیت مزمن، روزی 2 تا 3 دفعه بینی و حلق‌شان را با محلول آب و نمک شست‌وشو دهند، به میزان زیادی از ایجاد سینوزیت حاد پیشگیری کرده‌اند. لازم است بدانيد بهتر است محلول آب و نمک استریل باشد.

دكتر عمادي می‌گوید: «بیماران بهتر است برای تهیه محلول شست‌وشوی آب و نمک از بسته‌های 5/4گرمی نمک استریل - که در داروخانه‌ها به قیمت ارزان موجود است - و بطری‌های نیم لیتری آب معدنی استفاده کنند».

آن شال و كلاه بستن‌ها كه در خيابان‌هاي شهر مي‌بينيم هم بي‌حكمت نيست. پزشكان هم اين روش را براي پيشگيري توصيه مي‌كنند.

با توجه به اینکه بیماران مبتلا به سینوزیت مزمن حساس‌ترند و بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به سینوزیت حاد قرار دارند، بهتر است بیشتر مراقب باشند و وقتی بیرون می‌روند یا روی موتور می‌نشینند، با استفاده از شال و کلاه سر و صورت خود را بپوشانند و سینوس‌های‌شان را گرم نگه دارند.