بیمار)
مردی60 ساله هستم که فتقی در کشاله ران پا داشتم و 2سال پیش جراحی کردم. ولی دوباره دچار فتق در همان محل شدم. آیا دوباره باید جراحی کنم؟ آیا امکان دارد این بار نیز بعد از جراحی عود کند؟

*سئوال)لطفاً بفرمایید فتق چیست؟ علت ایجاد آن چه می‌باشد؟ آیا جنبه ارثی یا مادرزادی دارد؟

پاسخ پزشک)
فتق به برآمدگی لایه‌های قدامی جدار شکم یا ناحیه کشاله ران گفته می‌شود. این برآمدگی‌ها به گونه‌ای می‌باشد که بیمار قبلاً این برآمدگی‌ها را نداشته و در حال حاضر این برآمدگی‌ها را حس می‌کند، به خصوص موقعی که زور می‌زند یا وقتی سرفه می‌کند یا در مواقعی که فشار داخلی شکم افزایش می یابد. عوامل ذکر شده باعث بیرون زدگی و برآمدگی در جدار شکم می‌شوند که در حالت کلی این موارد با عنوان فتق شناخته می‌شوند. معمولاً فتق جنبه ارثی ندارد و مهم‌ترین علت ایجاد فتق، ضعف در جدار شکم و لایه‌های عضلانی آن و نیام‌ها و غلاف‌های عضلانی می‌باشد. به دنبال شل شدن این لایه‌ها، احشای داخل شکم در داخل ساک فتق ایجاد برآمدگی می‌کنند. نقص در تکمیل و ساخت مستحکم لایه‌های نیام عضلانی باعث ایجاد چنین مشکلی می‌شود.

*چند نوع فتق داریم و محل ایجاد آن‌ها کجاست؟
فتق‌ها به طور معمول در ناحیه جدار شکم تشکیل می‌گردند. همچنین ناحیه کشاله ران شایع‌ترین مکان ایجاد فتق است. تعداد موارد مشاهده شده ی آن در آقایان خیلی بیش‌تر از خانم‌ها است. البته خانم‌ها نیز دچار فتق می‌شوند، ولی به مقدار خیلی کم‌تر از آقایان. از انواع فتق‌ها، می‌توان به فتق‌های نافی، فتق‌های محل برش‌های جراحی، فتق‌های پرده دیافراگم (پرده حایل بین جدار قفسه سینه و داخل شکم)، فتق‌های بین عضلات پهلو و در بین عضلات جدار شکم و قدام شکم و در طرفین ناف اشاره نمود که میزان آن‌ها خیلی کم‌تر از فتق‌های نافی و فتق‌های کشاله ران می‌باشند.

*آیا می‌توان از بروز فتق‌ها پیشگیری کرد؟
با پرهیز و دوری کردن از عواملی که فرد را مستعد ابتلا به فتق می‌کنند و همچنین عواملی که باعث ایجاد و تشدید فتق می‌شوند می‌توان از بروز فتق جلوگیری کرد. عوامل ایجاد و تشدیدکننده فتق عبارتند از: چاقی، یبوست، سرفه‌های زیاد و طولانی (این سرفه‌ها باعث افزایش فشار داخل شکم می‌شوند).

افرادی که دچار بزرگی پروستات هستند و موقع ادرار کردن مجبور هستند زور بزنند نیز در معرض ابتلای بالاتری به فتق هستند.

اگر این عوامل را از بین ببریم و یا به مقدار قابل ملاحظه‌ای کاهش دهیم می‌توانیم از عود و بروز فتق‌ها جلوگیری کنیم. در نتیجه چنان که بخواهیم از تشدید و عود و بزرگ شدن فتق جلوگیری شود باید حتماً عواملی مانند چاقی، یبوست، بزرگی پروستات و سرفه درمان شوند.

عوامل ایجاد و تشدیدکننده فتق عبارتند از: چاقی، یبوست، سرفه‌های زیاد و طولانی.

*آیا همه فتق‌ها باید جراحی شوند یا می‌توان با آن‌ها مدارا کرد؟ چه فتق‌هایی باید سریعاً جراحی شوند؟
اگر فتق توسط پزشک متخصص تشخیص داده شود، باید حتماً جراحی شود. چون مهم‌ترین خطری که برای فتق وجود دارد این است که قسمتی از روده در سوراخ فتق ‌گیر کند و به سبب این گیر افتادن، خون‌رسانی مختل شده و آن قسمت از روده سیاه شود. در نتیجه محتویات داخل روده بیرون بریزد و فرد را دچار عفونت داخل شکم و عفونت عمومی بدن کند و در نهایت باعث مشکلات عمده و غیر قابل جبران شود.

فقط در فتق‌های نافی نوزادان و اطفال، اگر اندازه آن‌ کوچک باشد و با توجه به اینکه ممکن است خود فتق نافی به مرور زمان ترمیم شود، می‌توان تا 2سالگی صبر کرد. به غیر از این مورد، در بقیه موارد از جمله فتق کشاله ران و فتق‌‌های محل برش جراحی که بعد از عمل جراحی ایجاد می‌شوند، لازم است با نظر پزشک متخصص جراح برای ترمیم آن‌ها تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی شود.

مهم‌ترین خطری که برای فتق وجود دارد این است که قسمتی از روده در سوراخ فتق ‌گیر کند و به سبب این گیر افتادن، خون‌رسانی مختل شده و آن قسمت از روده سیاه شود. در نتیجه محتویات داخل روده بیرون بریزد و فرد را دچار عفونت داخل شکم و عفونت عمومی بدن کند.

*چه عواملی موجب می‌شود فتق بعد از عمل جراحی عود کند؟ چه توصیه‌هایی برای پیشگیری از عود فتق دارید؟
بیمارانی که چاق هستند، بیمارانی که برونشیت دارند و سرفه‌های زیاد و طولانی می‌کنند، بیمارانی که مبتلا به عفونت‌های ریه هستند یا پروستات بزرگی دارند، بیشتر در معرض عود مجدد فتق قرار دارند. در نتیجه باید هر چه سریع‌تر این موارد درمان شوند تا باعث تشدید عود فتق نشوند. همچنین افرادی که با توجه شغلشان مجبور به حمل وسایل سنگین می‌باشند، جهت جلوگیری از عود فتق باید از کارهای سنگین پرهیز کنند. هم‌چنین برای پیش‌گیری از عود فتق باید هر چه زودتر بعد از عمل جراحی و حتی‌الامکان قبل از عمل جراحی، نسبت به درمان عوامل ذکر شده اقدام نمایند