|
الماس
الماس(DIAMOND) يكي از گرانبهاترين سنگ هاي
روي كره زمين است كه از فراوان ترين عنصر موجود - يعني كربن - ساخته شده
و سخت ترين ماده را تشكيل ميدهد. بلورهاي الماس از چهل و پنج ميليون سال
پيش ، در اعماق زمين بر اثر آتشفشان ها در شرايط فشار بسيار بالا و درجه
حرارت زياد از كربن خالص با درجه95/99 درصد تشكيل شدهاند. الماس تراش داده
شده را برليان گويند.
الماس را به دليل درخشش و تلألو بسيار زياد
آن در قرون و اعصار گذشته براي تزيين مجسمه ها و بت ها استفاده مي
كردهاند و درباره اين سنگ زيبا افسانه ي ، داستان ها و فيلم هاي بسياري
ساخته اند. در تاريخ ، الماس را منشاء بسياري از جنگ و ستيزها مي دانند؛ و
نمونه معروف آن انقلاب فرانسه است كه لويي پانزدهم سفارش يك گردنبند
برليان براي معشوقه خود داد و باعث خشم مردم فقير شد. همچنين شاه شجاع
افغان به خاطر الماس كوه نور از هر دو چشم نابينا و بسيار شكنجه شد. در طول
تاريخ ، بسياري از معابد و آثار تاريخي ، براي يافتن الماس به دست غارتگران
ويران گرديده و به مكانهاي مقدس و اجساد كشته شدگان در جنگ ها بي حرمتي
شده است. در قديم به دليل نداشتن شناخت از خصوصيات واقعي الماس ، براي آن
خصوصيات اغراق آميزي قائل مي شدند و آن را منشاء شجاعت و دليري و نيز طلسم
خوشبختي مي دانستند. از پودر الماس هم به عنوان دارو استفاده مي كردهاند.
هندوستان تا اواخر قرن هفدهم تنها كشور
توليد كننده الماس بوده است. اين سنگ گرانبها از قرن پانزدهم وارد
اروپا شد و تراش هاي مختلفي طي ساليان روي آن صورت گرفت ، تا قرن بيستم
كه تراش الماس به صورت امروزي ( تراش استاندارد) توسط جواهرتراشان بزرگ
ابداع شد ؛ كه اندازهها و ابعاد مشخصي دارد.
با پيدا شدن الماس - آن هم به صورت اتفاقي
- در اواخر قرن نوزدهم در آفريقاي جنوبي، تجارت الماس از همين نقطه آغاز شد
و به اين ترتيب سيل مهاجران اروپايي ، به خصوص انگليسيها ، راهي آفريقاي
جنوبي شد كه آن جا را در استعمار خود در آوردند. معروف ترين اين مهاجران
شخصي است به نام سيسيل رُدز( (CECIL RHODEZ كه شرح ماجراجوييهايش در مورد
الماس خود مي تواند کتابي باشد. به هر حال ، جز آفريقاي جنوبي ، در كشورهاي
زامبيا و زيمبابوه نيز معادن متعدد الماس كشف شد و با استخراج اين سنگ ،
كمپانيهاي بسياري وارد اين بازار شدند. از طرفي الماس هاي توليدي در برزيل
، استراليا و روسيه هم وارد بازار مي شد كه اين كمپاني ها را وادار كرد جهت
كنترل الماس - به لحاظ توليد ، فروش و قيمت در جهان - سنديكايي تشكيل
دهند. به اين ترتيب سازماني تأسيس شد به نامC.S.O كه يك سيستم حاكم بر
كنترل بازار الماس را در جهان دارد. شركتهاي بزرگي كه زير نظر اين سازمان
هستند، الماسهاي استخراجي را در اختيار دارند. اين شركتها به صورت حساب
شده توسط افرادي در مراكز بورس، الماسهاي توليدي را توزيع و از آن جا به
مراكز تراش دهنده پخش ميكنند. مراكز عمده فروش الماس راف (RAF) كشورهاي
انگليس، سوئيس و آفريقاي جنوبي است. (واژهِ راف به كليه بلورهاي استخراجي
از معادن اتلاق مي شود. در حقيقت راف سنگ تراش داده نشده است.)
مراكز عمده تراش الماس بلژيك، هلند،
بمبئي، ژوهانسبورگ ، نيويورك ، بانكوك ، فلسطين اشغالي ، چين و روسيه است. در
اين ميان آنتورپ (ANTWERP) بلژيك قلب و مركز تراش و مركز تجارت الماس راف
محسوب مي شود.
يك برليان( الماس تراش داده شده) از
قسمتهاي زير تشكيل شده است:
1. تاج(CROWN) كه قسمت بالاي برليان است.
2. لبه فارسي؛(GIRDLE) لبه جدا كننده قسمت
تاج از پاويليون.
3. پاويليون؛(PAVILION) قسمت پايين برليان.
4. كيولت(CULET) قسمت انتهاي برليان كه تيز
است.
امروزه با پيشرفت تكنولوژي، شبه الماسهايي
ساخته شده كه افراد عادي قادر به تشخيص آن نيستند و ممكن است اشخاص سودجو
آنها را به جاي الماس به مصرف كنندگان بفروشند. بدترين نوع آن الماس سوار
شده روي پايه است كه عدم امكان اندازه گيري وزن مخصوص باعث عدم تشخيص
درست آن مي شود.
يكي از راههاي ساده تشخيص برليان اصل و
شبه برليان ، اندازه گيري ضريب شكست نور به وسيله دستگاه است. يكي از
شبه الماس ها زيركن (ZIRCON) نام دارد كه يك كاني طبيعي است به رنگ بلور
الماس؛ و ديگري موسونايت (MOISSONITE) است كه در سال 1997 ميلادي ساخته شده
و از نظر وزن مخصوص و ضريب شكست نور بسيار به الماس نزديك است.
الماس اگر ناخالصي نداشته باشد بي رنگ است و
وجود ناخالصي ها باعث ايجاد رنگ در آن ميشود. رنگهاي موجود الماس عبارت
است از سفيد، سفيد كمي متمايل به آبي ، سفيد متمايل به زرد و زرد. اگر الماس
در مجاورت مواد راديواكتيو قرار گيرد تغيير رنگ مي دهد. كمياب ترين رنگ
الماس ، سبز و قرمز است. در اروپا و خاورميانه رنگ هاي مختلف الماس به كار
مي رود ، در حالي كه در خاور دور فقط الماس بي رنگ طرفدار دارد و برليان
هاي زرد روشن و زرد شفاف بيشتر در آمريكا به كار گرفته مي شود. تمام سنگ
هاي جواهر را جِِـم استونز(GEM STONES) و كليه سنگ هاي قيمتي به جز الماس
را كالراستونز(COLOUR STONES) مي نامند.
مشخصات برليان خوب
از نظر علم جواهرشناسي ،رنگ سفيد در
الماس بهترين رنگ است و هر چه به طرف زردي و تيرگي پيش برود
سنگ نامرغوب محسوب مي شود.
امروزه در تمام دنيا دو سيستم درجه
بندي براي رنگ الماس كاربرد دارد كه بيشتر مورد استفاده قرار مي گيرند و در
شناسنامه الماس درج مي شود:
1. رنگ بندي در سيستم حروف كه از حرفA
شروع و بهZ ختم مي شود.
در اين سيستم سه حرفA ، B وC رنگهاي نادر و
كمياب هستند و برليانهاي رايج ازD شروع مي شوند. بنابراين سه حرفD ، E وF
رنگ كاملاً سفيد و دلخواه و بسيار مرغوب قلمداد مي شوند و سه حرف G ،H و I
رنگ خوب و نزديك به سفيد؛ از حرف J به بعد نيز سنگ به طرف زردي پيش خواهد
رفت. ناگفته نماند بعضي از برليانهاي رنگي كه به آنها FANCY گفته مي شود و
رنگهايي مانند زرد طلايي ، صورتي يا سبز دارند ، قيمتهاي متداول در مورد آنها
صدق نمي كند و تابع قيمتهاي استثنايي است. اين سنگها بسيار گرانبها و طالب
آن كلكسيونرها هستند.
2. سيستم رنگ بندي كه در گذشته استفاده
ميشد؛
در اين سيستم برليانهاي بي رنگ كه كمي آبي
باشندJAGER ، برليان هاي كاملاً سفيد RIVER ، برليانهايي كه كمي رنگ زرد
دارند WESSELTON ، برليانهاي زرد كمرنگ CAPE و برليانهاي زرد پررنگPREMIER
نامگذاري شدهاند.
محمد كشتي آراي ـ كارشناس و طراح جواهر
| 
نقشه
سايت