عشق «حاج يونس» مشيت الهي بود
گزارش كامل نشست مجموعه‌ي «ميوه ممنوعه» در ايسنا
«حسن فتحي» در نشست خبري سريال «ميوه ممنوعه» كه در تالار شهيد حسن قريب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) برگزار شد، از «حاج يونس» به عنوان آيينه‌اي ياد كرد كه سريال «ميوه ممنوعه» در مقابل مخاطبانش قرار داده است تا تمام اقشار جامعه بتوانند خود را در اين آيينه ببينند.

«علي نصيريان» نيز كم رنگ بودن عشق حاج يونس در «ميوه ممنوعه» را به دليل حذف برخي صحنه‌هاي اين سريال دانست و افزود: اگر اين صحنه‌ها حذف نمي‌شد، تضادي كه در شخصيت حاج يونس وجود داشت بيشتر ديده مي‌شد.

«اسماعيل عفيفه»، تهيه‌كننده سريال «ميوه ممنوعه» نيز با اشاره به حمايت‌هاي مديران سيما از اين سريال، بخش‌هاي حذف شده از «ميوه ممنوعه» را تنها حدود 4 الي 5 دقيقه تخمين زد.

***

به گزارش خبرنگار سرويس تلويزيون ايسنا، در ابتداي نشست، علي نصيريان در پاسخ به اين پرسش كه «گناه حاج يونس چه بود» كه چنين شخصيتي را تصوير مي‌كرد؟ گفت: اين شخصيت يك آدم متدين بود كه يك ركعت از نمازش را از دست نمي‌داد. اما مطمئن هستم اين آدم در زندگي‌اش مشكلاتي داشته است؛ كما اين كه پسرش به چنين آدمي مبدل شده بود. بنابراين ميوه ممنوعه اين پرسش را مطرح مي‌كرد كه آيا اعتقاد و ايمان حاج يونس با مشكل مواجه نبوده است؟!

وي در بررسي شخصيت حاج يونس از بعد دراما خاطرنشان كرد: در سريال «ميوه ممنوعه» عشقي بر حاج يونس مقدر مي‌شود. او نمي‌خواهد عاشق شود و زن بگيرد؛ كما اين كه ابتدا كه هستي را مي‌بيند نگاهي به عكس دخترش مي‌اندازند و در صحنه‌اي حتي عصباني مي‌شود و دختر را بيرون مي‌كند.

علي نصيريان تاكيد كرد: در «ميوه ممنوعه»، عشقي به عنوان آزمايش و مشيت الهي بر حاج يونس نازل مي‌شود؛ اين عشق، «مقدر» است كه براي آزمايش بر حاج يونس رسوخ مي‌كند و تمام نكته از زماني شروع مي‌شود كه كشمكش دروني حاج يونس ميان ايمان و عشقش شكل مي‌گيرد.

بازيگر نقش حاج يونس در پاسخ به اين پرسش كه چرا در مواردي كشمكش دروني اين شخصيت براي تماشاگر ملموس نبوده است و به نظر مي‌رسد بسترسازي اوليه براي كنش دروني اين شخصيت كمرنگ است، ‌گفت: يك بخش‌هايي از سريال حذف شده بود؛ وگرنه احساسات حاج يونس در صحنه‌هايي ابراز مي‌شود، بخش‌هايي در صحنه‌هايي حاج يونس حتي درباره حس و عشقش صحبت مي‌كند كه اين صحنه‌ها را حذف كرده بودند.

به اعتقاد علي نصيريان، حذف برخي صحنه‌هاي «ميوه ممنوعه» كه احساسات حاج يونس فتوحي را به تصوير مي‌كشيد، به اين مساله منجر شده بود كه درگيري و تضاد كه در درون وي به وجود آمده بود، كم رنگ شود.

حسن فتحي ـ كارگردان ـ در ادامه اين نشست ايسنا در پاسخ به اين پرسش كه گناه حاج يونس چه بوده است؟ ابتدا به رسانه‌ها متذكر شد: از شما رسانه‌ها مي‌خواهم كه كارها را با هم مقايسه كنيد. ايراد رسانه‌ها اين است كه از زاويه ديد بسيار ايده‌آليستي كارها را بررسي مي‌كنند. توصيه من اين است كه گاه از اين كجاوه كمال‌گرايي پياده و با ما در اين جاده خاكي همراه شويد تا بتوانيم راحت‌تر گفت‌وگو كنيم.

وي با تاكيد بر اين كه «ميوه ممنوعه» بايد با سريال‌هاي مناسبتي سال‌هاي اخير تلويزيون مقايسه شود، ادامه داد: موضع كمال‌ گرايانه ما هم كاملا متفاوت است با آن چه در اين سريال ديده شد. اما نگاه از موضع كمال‌گرايانه در خصوص كارهاي مناسبي، مشكلي را حل نمي‌كند.

بايد مقداري نسبت‌ها را سنجيد و در متن نسبت‌هاي واقعي، پرسش‌ها را مطرح كرد. گاه بازيگر براي بازي در يك سريال، يك سال و نيم وقت داشته و در جلسات متعدد با كارگردان و تهيه‌كننده شخصيت را آناليز كرده‌اند، اما در سريال‌هاي مناسبتي بازيگر تنها دو تا سه ماه وقت دارد.

به گفته حسن فتحي، در كارهاي مناسبتي موقعيت تراژيكي پيش مي‌آيد كه وقتي دقيق مي‌شويد مي‌بينيد، هيچ كس مقصد نيست.

اسماعيل عفيفه ـ تهيه‌كننده ـ به ابتداي بحث برگشته و به اين كه «گناه حاج يونس چه بوده؟» پاسخ گفت و اظهار كرد: به لحاظ فقه، حاج يونس اگر ازدواج مي‌كرد هم گناهي نكرده بود. اما تلقي شخصي قهرمان نسبت به موقعيت خودش و ارتباطي كه با خالقش داشت، وضعيتي دقيق‌تر را طلب مي‌كرد كه خودش براي خودش تعريف مي‌كند. قرار نيست اين ايمان تحت شعاع عشق زميني قرار گيرد. نمونه‌هايي از اين دست هم در ادبيات خودمان و هم در ادبيات اگزيستانسياليسم مذهبي مطرح مي‌شود.

وي ادامه داد: نوع بازي آقاي نصيريان و شوريدگي كه از خود نشان مي‌دهد نزديك به همين موارد است. شايد اگر از اين زاويه ديد، به اين مساله نگاه شود، بسياري مشكلات را حل شده ببينيم.

***

حسن فتحي، درباره همذات پنداري مخاطب با شخصيت حاج يونس و اين كه به نظر مي‌رسد مخاطب در تمام طول كار شخصيت حاج يونس را دوست دارد و با گناه او همراه نمي‌شود و بر او خورده نمي‌گيرد؟ گفت: دوست داشتني شدن حاج يونس وضعيتي بود كه اقتضاء متن و نوع نگاه ما بود. حاج يونس مظهر هر انساني مي‌تواند باشد. در موقعيتي كه او با اعتقادات خود در كشمكش قرار مي‌گيرد، ما ديگر حاج يونس را نمي‌بينيم؛ بلكه هر انساني مي‌تواند در اين موقعيت قرار گيرد.

وي درباره استنباط‌هاي غلطي كه در خصوص توهين به گروهي خاص مطرح شده بود، تصريح كرد: سطحي‌ترين برداشتي كه مي‌توان از اين كار داشت، توهين به عده‌اي خاص است؛ قصد ما توهين به گروهي خاص نبوده است.

اين كارگردان با تاكيد بر اين كه «مي‌دانيد چرا تماشاگر حاج يونس را دوست دارد؟!» گفت: او مظهر هر انساني است كه در زندگي‌اش دچار موقعيت تراژيك مي‌شود.

علي نصيريان نيز در ادامه صحبت‌هاي حسن فتحي، توضيح داد: قهرمانان تراژيك نيز همين وضعيت را دارند. تماشاي تراژدي لذت بخش است. ما «هملت» و «اتللو» را واقعا دوست داريم. حتي «پدر خوانده» را با وجود اين كه آدم بدي است را دوست داريم.

اين بازيگر تئاتر، سينما و تلويزيون ادامه داد: حاج يونس كار خلافي انجام نداده كه او را دوست نداشته باشند. اتفاقا به خاطر موقعيت دردناكي كه پيدا كرده، دوست داشتني‌تر شده است. اين عشق، مقدر است و همان سرنوشتي است كه «اديپ» را وادار مي‌كند پدرش را بكشد و با مادرش ازدواج كند. مگر «اديپ» اين موقعيت را دوست دارد؟! اما اين موقعيت‌ها بر قهرمانان تراژدي مقدر شده است؛ چرا كه بايد، آزمايشي الهي صورت گيرد.

علي نصيريان با اشاره به كدورتي كه در تمثيل شيخ صنعان ميان شيخ و خدا وجود داشته است، ادامه داد: اين كدورت ميان حاج يونس و خدا هم وجود داشت. بر اين اساس پسرش به او مي‌گويد تو بارها كارهاي اشتباه كرده و بعد استغفار كرده‌اي.

اين بازيگر تاكيد كرد: حاج يونس يك شخصيت تراژيك لذت بخش است و ديدن تراژدي يك آدم لذت بخش است چرا كه به تزكيه نفس منجر مي‌شود.

علي نصيريان با اشاره به كمشكش‌هايي كه در درون شخصيت حاج يونس در صحنه‌هايي ديده شد، يادآور شد: آيا صحنه‌اي كه حاج يونس قصد طلاق قدسي را دارد، به ياد داريد؟! حاج يونس پس از فرصت 10 روزه كه محضردار لحاظ مي‌كند، خوشحال مي‌شود؛ اين به علت همان كشمكش دروني اين شخصيت است. اين درگيري را حتي تماشاگر ساده تلويزيون هم درك مي‌كند. اما اشكال ما اين است كه بلافاصله پس از طرح يك قضيه، جواب مي‌خواهيم. اما بايد ظرفيت تحمل وجود داشته باشد تا جلو برويم و ببينيم يك قصه به كجا مي‌انجامد.

***

حسن فتحي در پاسخ به پرسش ايسنا درباره كالبد شكافي خلاء‌هايي كه يك زن ممكن است در زندگي همسرش ايجاد كند و لغزيدن دل يك مرد بر اثر اين خلاء‌ها ونگراني‌هايي كه از طرح چنين مسائلي ممكن بود در سازندگان ايجاد شود، گفت: برخلاف نگراني‌هايي كه برخي‌ها دارند، من مي فكر مي‌كنم ما مردم باشعوري داريم. يادتان نرود اين تماشاگر تلويزيون هر هفته چند فيلم و سريال خوب سينمايي را از تلويزيون شاهد است كه اغلب ممكن است ايراني نباشند؛ و حسن اين مساله هم بالا بردن ذائقه مخاطب است.

اين كارگردان درباره‌ درگيري‌هايي كه كشمكش دروني شخصيت اصلي ممكن بود در مخاطب هم ايجاد كند،‌ گفت: كاركرد بزرگ در امر ايجادچالش نه به قصد تخريب است. ايجاد چالش در مخاطبان مهم است؛ چرا كه باعث مي‌شود به نكاتي كه از آن‌ها غافل شده‌اند دوباره توجه كنند. اگر از اين منظره نگاه كنيم هنرمندان عرصه نمايش در واقع مصلحان جامعه خود هستند.

***

حسن فتحي در بررسي سريال «ميوه ممنوعه» از منظر انسان‌شناسي فلسفي، گفت: در اين نگاه، كشمكش‌هاي دروني انسان مطرح مي‌شود. بر اين اساس اغلب افراد جامعه با شخصيت حاج يونس فتوحي همذات پنداري كردند؛ چرا كه اين شخصيت آيينه‌اي است كه مخاطبان در برابر خود گرفته‌اند. در نگاه به اين آيينه، واكنش‌ها متفاوت است. ما گاه خود را با دقت مي‌بينيم و گاه چشمان را مي‌بنديم و گاه شايد به حدي عصبي مي‌شويم كه آيينه را بشكنيم. چنين واكنش‌هايي در سطح جامعه نسبت به «ميوه ممنوعه» مطرح شد.

كارگردان در بررسي «ميوه ممنوعه» از منظر اجتماعي خاطرنشان كرد: در اين كار ما با قشري روبه‌رو هستيم كه مومن و مسلمان هستند و حاج يونس فتوحي نيز به اين قشر تعلق دارد. اگر به كلام قرآن توجه كنيم، مي‌بينيم قرآن تنها به كافرين تذكر نمي‌دهد، بلكه نمازگزاران را هم خطاب قرار مي‌دهد. قرآن براي همه مسلمانان با ضريب تدين متفاوت نازل شده است.

وي ادامه داد: قرآن اگر به كافران و منافقان نسبت به تبعات اعمال آنان هشدار مي‌دهد، نسبت به اعمال غلط نمازگزاران هم هشدار مي‌دهد. خصوصا نمازگزاراني كه گاه دين را چماق مي‌كنند و بر سر ديگران مي‌كوبند و به اسم دين خدا اميال نفساني خود را مطرح مي‌كنند.

فتحي ادامه داد: دقت كنيد، خواهيد ديد كه بسياري از جنگ و دعواهاي جوامع امروزي، جنگ و دعواي دين‌داري و بي‌ديني نيست، بلكه جنگ و دعواي ميان اميال نفساني است.

اين نويسنده و كارگردان معتقد است: نگاه مثبت طيف‌هاي مختلف جامعه به «ميوه ممنوعه» نشان مي‌دهد كه اين سريال در نقد اجتماعي زبان حال اكثر مردم جامعه بوده است.

***

به گفته وي «ميوه ممنوعه» ازعلاوه بر منظر انسان شناسي (فلسفي) و اجتماعي، از بعد خانوادگي نيز حرفي براي گفتن داشت.

كارگردان «ميوه ممنوعه» در بررسي اين سريال از بعد خانوادگي، گفت: «ميوه ممنوعه» از منظر خانوادگي نيز هشدارهايي را مطرح كرده است. ما در كلان شهر زندگي مي‌كنيم. شاخصه زندگي در كلان شهرها، تنهايي انسان‌هاست. در جامعه ما نيز همين اتفاق در حال رخ دادن است. خانواده‌ها نسبت به 30 سال قبل كمتر دور هم جمع مي‌شوند. در نتيجه آدم‌ها تنهاتر مي‌شوند و خلاء روحي عاطفي آنان بيشتر مي‌شود.

حسن فتحي در ادامه صحبت‌هايش خاطرنشان كرد: هر چند سخت است؛ اما بايد بين بيرون كار كردن و زندگي خانوادگي تعادل برقرار كرد.اين مساله زن و مرد نمي‌شناسند، اي بسا مرداني هم وجود دارند كه درست همين مشكل «قدسي» را دارند و به خانواده‌شان توجه نشان نمي‌دهند.

***

علي نصيريان در بخش ديگر نشست «ميوه ممنوعه» در خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، در پاسخ به اين پرسش كه آيا نقد «ميوه ممنوعه» بدون در نظر گرفتن تفكر شرقي و مذهبي امكان پذير است، گفت:‌ آن چه اهميت دارد تصوير كردن يك شخصيت ايراني است. اگر چه اصول بازيگري يكي است. اما نمي‌توانيم بازي يك بازيگر ايراني و فرنگي را يكي بدانيم.

وي ادامه داد: بحث و گفت‌وگوي بسياري در خصوص ساختار شخصيت و نوع ارائه تصوير كردن و بازي يك شخصيت مطرح است. ما فيلم‌هاي غربي بسياري ديده‌ايم و با آن‌ها در ارتباط هستيم. اما آن خونسردي و حس شخصيت غربي با ما متفاوت است.

اين بازيگر تئاتر، سينما و تلويزيون در پاسخ به خبرنگار سرويس تلويزيون ايسنا، ادامه داد:‌اگر ما دراما را اقتباس كرديم، اين اقتباس بايد از آن خودمان باشد. بنابراين بايد شخصيت‌هاي دراما با نگاه شرقي‌مان تلفيق شود. ما در خصوص بسياري از لغات و كلمات حاج يونس با آقاي فتحي(كارگردان) صحبت مي‌كرديم. با وجود اين كه نويسندگان بسيار خوبي داشتيم. اما گاه احساس مي‌كردم ممكن است يك كلمه به شخصيت من نخورد و آن را مطرح مي‌كردم.

علي نصيريان تاكيد كرد: ارائه و تصوير يك شخصيت ايراني در هر سن و سال نبايد تقليدي از فرنگي‌ها باشد. بلكه بايد روانشناسي رفتار و احساسات شرقي ـ ايراني خود ما تصوير شود. سعي من بر اين بوده كه به جايي برسم كه از تمام تكنيك‌هاي دراما استفاده كرده و آن را با حس خودي تلفيق كنم و در نهايت نقشي را كه بازي كنم كه شرقي و ايراني باشد.

***

اين بازيگر در پاسخ به اين كه گفته مي‌شود بازي او با شخصيت «حاج يونس فتوحي» درباره زنده شد، خاطرنشان كرد:‌ عواملي چون متن، كارگردان، موقعيت، شانس و شخصيت پردازي بر روي احياء كردن بازي يك بازيگر تاثير دارد. خود چارچوب نقش نيز اهميت بسيار دارد. من به تمثيل شيخ صنعان از سال‌ها قبل علاقه داشتم و دوست داشتم حتي آن را روي صحنه اجرا كنم.

وي ادامه داد: آن چه باعث موفقيت «ميوه ممنوعه» شد، تحليل درست آقاي فتحي از اين شخصيت بود.

***

نصيريان در پاسخ به اين پرسش كه پس از بازي در «ميوه ممنوعه» باز هم به فكر اجراي تمثيل شيخ صنعان بر روي صحنه تئاتر است، پاسخ منفي داد و گفت: با بازي در «ميوه ممنوعه» لذتم را از اين شخصيت بردم و ديگر دنبال ايفا كردن نقش شيخ صنعان نيستم. اين قصه براي بازيگر بسيار امكان كار فراهم مي‌كرد.

علي نصيريان در پاسخ به برجسته شدن بازي تئاتري در سكان خداحافظي از هستي شايگان زير باران و دايره‌اي زرد رنگ اسفالت بيمارستان، گفت: نماي دور دوربين (لانگ شات)مي‌طلبيد كه كمي تحرك و جنبش بيشتري در بازي وجود داشته باشد تا بازي به چشم بخورد. در واقع بعد از خداحافظي از «هستي شايگان»، همه چيز براي اين شخصيت «حاج يونس» به پايان مي‌رسد.

***

به گزارش ايسنا، حسن فتحي ، كارگردان در بخش ديگري از اين نشست در پاسخ به اين پرسش كه تلويزيون تا چه اندازه در مقابل فشارهاي وارد آمده بر اين سريال، از عوامل حمايت كرده است گفت: به نظر مي رسد اين فشارها از سوي گروه‌هايي در بيرون از سازمان صدا وسيما بوده است و سازمان تا حدودي حتي جلوي اين فشارها ايستاد. برخي از اين گروه‌هاي معترض حتي اصرار داشتند كه پخش «ميوه ممنوعه» متوقف شود. اما سازمان صدا و سيما در مقابل اين فشارها مقاومت كرد و ساخت و پخش ادامه يافت.

وي ادامه داد: شايد حمايت مديران سيما، به اين علت بوده است كه ما در جلسه‌اي قصه را با جزييات براي آنان تعريف كرديم و ما چيزي بيش از آن چه در اين جلسه مطرح كرديم، نساختيم.

كارگردان «ميوه ممنوعه» از اين كه بسياري از خط قرمزهاي تلويزيون كه بسياري از آن‌ها توهمي بيش نبوده، برداشته شده است، ابراز خرسندي كرد و گفت: هر چه در اين زمينه‌ها صادقانه‌تر كار شود، مردم با رغبت بيشتر برنامه‌هاي صدا و سيما را دنبال مي‌كنند.

به گفته وي درصد بالاي مخاطبان «ميوه ممنوعه» به مديران صدا و سيما پيام داد كه اگر سريالي آيينه تمام نماي جامعه باشد، از آن بسياري استقبال خواهند كرد.

حسن فتحي، رويكرد جديد سازمان صدا و سيما كه يك بازتاب آن ساخت «ميوه ممنوعه» بوده است را مبارك خواند و ابراز اميدواري كرد كه اين رويكرد پس از اين نهادينه و به شكل جريان مستمر در برنامه‌سازي تلويزيون ادامه يابد.

وي ادامه داد: اگر اين رويكرد ادامه يابد آحاد بيشتري از مردم به جاي تماشاي ماهواره از شبكه‌هاي داخلي استقبال خواهند كرد.

***

اين كارگردان به اين پرسش كه آيا نياز است هنرمندان و مديران تلويزيون، با گفت‌وگو با افرادي كه بر صدا و سيما فشار وارد مي‌كنند آن‌ها را توجيه كنند، پاسخ مثبت داد و گفت: برگزاري جلسات گفت وگو با اين دوستان بسيار موثر خواهد بود. آنان نيز بخشي از جامعه هستند. همان طور كه ما هنرمندان دوست داريم مردم به تماشاي كارهايمان بنشينند، بايد انتظار داشته باشيم كه برخي هم به ما انتقاد كنند.

وي يكي از مشكلات فرهنگي جامعه ما را عدم انتقاد پذيري دانست و افزود: اين ويژگي منفي به گروهي خاص تعلق ندارد. بلكه در بين تمام اقشار جامعه ديده مي‌شود.

فتحي با اعتقاد به معجزه گفت‌وگو تاكيد كرد: حل مشكلات دنياي امروز و رسيدن به حس احترام متقابل،تنها از طريق گفت و گو ممكن مي‌شود. در سال‌هايي زندگي مي‌كنيم كه بايد به فرهنگ گفت‌وگوي متقابل اهميت دهيم و هنرمندان نيز بايد از اين فرهنگ استقبال كنند.

كارگردان «ميوه ممنوعه» با قائل شدن احترام براي همان اقليتي كه «ميوه ممنوعه» را مورد انتقاد قرار دادند، ادامه داد: ‌معتقدم به علت برخي دلسوزي‌ها اين نقدها مطرح شد. اما بايد ياد بگيريم كه از طريق رسانه مي‌توان برخي معضلات اجتماعي را مطرح كرد. امروز ديگر با فرستادن مشكلات به سايه اجتماعي، نمي‌توان آ‌ن‌ها را حل كرد. بلكه با اين كار مشكلات بيشتر مي‌شود. بايد به جامعه‌مان اعتماد كنيم و بدانيم اين جامعه تحمل بحث در خصوص مشكلات را دارد.

***

تهيه‌كننده«ميوه ممنوعه» نيز درباره تلاش‌هايي كه مدير شبكه دو سيما براي حمايت از «ميوه ممنوعه» انجام داد، اظهار كرد: آقاي فرجي تا آخرين لحظات توليد ميوه ممنوعه حضور داشتند و حتي آخرين نوار را خودشان از اتاق مونتاژ برداشته و به پخش رساندند. مدير شبكه دو مقابل بسياري از مشكلات به همين ترتيب ايستادند. كار ما بالغ بر 950 دقيقه است و از اين مدت شايد بيش از 5 دقيقه برنداشتند.

وي ادامه داد: من بسيار خوشحالم كه آقايان فرجي و فتحي با فشارهايي كه كما بيش اعمال شد مدارا كردند و معتقدم پس از پخش «ميوه ممنوعه» اتفاقي جديد در تلويزيون رخ داد.

***

اسماعيل عفيفه در نشست «ميوه ممنوعه» در ايسنا، با اعتقاد بر اين كه فرهنگ تصويري مخاطب هر روز در حال رشد كردن است. گفت: در نتيجه ما همواره بايد به فكر ايده‌هاي نو باشيم و تلاش كنيم دايره سوژه‌هاي تلويزيون را گسترش دهيم. «ميوه ممنوعه» هم با چنين طرز تفكري شكل گرفت.

اين تهيه‌كننده ادامه داد: در صحبت‌هاي اوليه‌اي كه با آقاي كاظمي‌پور (نويسنده) داشتيم بر آن شديم كه وارد بخشي از جامعه شويم كه تا به حال در تلويزيون شاهد نبوده‌ايم.

به گزارش ايسنا، وي درباره‌ي اهميت تسهيل روند برنامه‌سازي از سوي تهيه كننده، خاطرنشان كرد: برخورد سرسري با سوژه‌ها و تكرار موضوعات در تلويزيون بسيار راحت است و طي چند سال اخير اين اتفاق تا حدودي در تلويزيون رخ داد كه به از دست دادن مخاطب نيز منجر شد.

تهيه‌كننده ميوه ممنوعه با تاكيد بر لزوم پژوهش و تحقيق براي ساخت سريال‌هاي تلويزيوني در پاسخ به اين پرسش كه پاسخ آنتن را چگونه بايد داد، گفت: مگر ميوه ممنوعه چگونه ساخته شد؟! اين سريال داراي پارامترهايي بود كه آن را باورپذير مي‌كرد. اگر به مردم دروغ نگوييم مردم به تماشاي سريال‌ها خواهند نشست.

***

اسماعيل عفيفه، بخشي از مشكلات سريال‌سازي را به هنرمندان مربوط دانست و تصريح كرد: برخورد سطحي با كارها به ساخت سوژه‌هاي تكراري منجر مي‌شود. ما بايد به عنوان اهرم فشار قصه‌هاي جديد را به مديران عرضه كنيم؛ اگر قصه‌ها خوب باشد مديران هم مي‌پذيرند.

اسماعيل عفيفه در پاسخ به اين پرسش كه چه توصيه‌اي به همكارانش براي تهيه كارهاي مناسبتي دارد، گفت: پارامترهاي مختلف «ميوه ممنوعه» به خوبي در كنار هم قرار گرفت. ما نويسنده بسيار صبوري داشتيم كه بارها كار را بازنويسي كرد. نگارش ديالوگها را هم به يكي از نمايشنامه‌نويسان مطرح كشور سپرديم. من و آقاي فتحي 10 سال قبل با هم همكاري داشتيم. ايشان از آن زمان خيلي تغيير كردند. آقاي فتحي در حال حاضر به يكي از كارگردانان 6 دانگ كشور بدل شده‌اند. در ميوه ممنوعه ضرباهنگ و زمان اجراي سكانسها به خوبي از سوي كارگردان رعايت شد.

وي ادامه داد:‌تيم بسيار منسجم و خوبي، پشت اين كار بوده و صميميتي ويژه تيم ايجاد شد. از همان روزهاي اول كار به يقين رسيديم كه در حال ساخت كار خوبي هستيم. چنين تيمي دوباره كنار هم جمع شوند و حمايت‌هاي مدير شبكه هم باشد باز هم ساخت سريالي مانند ميوه ممنوعه ممكن مي‌شود.

***

حسن فتحي هم‌چنين در پاسخ به پرسش ديگري درباره همكاري با پيمان ابدي به عنوان سرپرست گروه بدلكاران كه در صحنه تصادف از آن‌ها استفاده شد، گفت: از كار ايشان و همكارانشان بسيار راضي بوديم آقاي ابدي بسيار شخصيت متيني دارند و فتح بابي كرده‌اند كه به كار بدلكاري به صورت حرفه‌اي نگاه شود.

اسماعيل عفيفه نيز درباره همكاري با پيمان ابدي گفت: 80درصد از آن چه توسط گروه بدلكاري اجرا شد بر اساس خواسته آقاي فتحي بود و در يك برداشت اين سكانس را تصويربرداري كرديم.

***

اين كارگردان در پاسخ به پرسش ايسنا درباره استفاده از دو دوربين در سريال «ميوه ممنوعه»، اظهار كرد: از همان ابتدا به اين نتيجه رسيديم كه براي رساندن كار به پخش بايد از دو دوربين استفاده شود. البته استفاده از يك دوربين به كارگردان اجازه مي‌دهد كه زواياي دلخواهش را بيشتر بگيرد. اما در «ميوه ممنوعه» احساس كردم بايد وسواس را كنار گذاشت تا كار به پخش برسد.

كارگردان «ميوه ممنوعه» در ادامه گفت: رويكرد ما به استفاده از دو دوربين همان اندازه اجتناب ناپذير بود كه در كار از دو نويسنده استفاده شد. اين شرايط اجباري بود. اما در نهايت اتفاق خوبي افتاد. الان حتي فكر مي‌كنم كه در سريال‌هايي كه شرايط معمول برخوردارند مي‌توان از چنين سيستمي استفاده كرد.

***

فتحي درباره روند نگارش فيلمنامه «ميوه ممنوعه» يادآور شد: ما در هفته 2 تا 3 بار جلسه داشتيم. نتيجه گفت‌وگوها توسط آقاي كاظمي‌پور نوشته مي‌شد و گاه ايشان مجبور مي‌شدند متن را چند بار بازنويسي كنند. پس از اين كه به اين نتيجه مي‌رسيديم كه سكانس مشكلي ندارد متن به آقاي نادري تحويل داده مي شد و گاه ديالوگ‌ها نيز بار ديگر توسط ايشان بازنويسي مي شد.

وي درباره مطالبي كه تحت عنوان نگارش ديالوگهايي از جنس حسن فتحي در خصوص سريال «ميوه ممنوعه» مطرح شده بود، متذكر شد: تمامي ديالوگ‌ها متعلق به آقاي نادري بود؛ اما اين شباهت چندان عجيب نيست. اين ديالوگ‌ها نتيجه جلسات بسيار بوده است. ضمن اين كه من و آقاي نادري طبيعت نزديكي با هم داريم. البته گاه اتفاق مي‌افتاد كه با هم اختلاف سليقه هم داشته باشيم.

كارگردان «ميوه ممنموعه» در عين حال گفت:‌موردي پيش مي‌آمد كه وقت كم بود و ما دستي در متن مي‌برديم.

وي با قائل شدن سهمي براي بداهه در كارهايش خاطرنشان كرد كه گاه لحظات زيبايي هم در اين بداهه شكل مي‌گيرد.

حسن فتحي به اين پرسش كه آيا بخشي از ديالوگ‌هاي امير جعفري توسط خود وي به صورت بداهه گفته مي شد پاسخ منفي داد و گفت: ديالوگ‌هاي جلال فتوحي عين به عين فيلمنامه توسط امير جعفري گفته شد. من از همان ابتدا از آقاي جعفري خواستم كه جمله‌اي را به صورت بداهه اضافه نكند.

كارگردان «ميوه ممنوعه» در عين حال اذعان داشت: اين فضا گاه پديد مي‌آمد كه در صحنه، ديالوگ‌هايي را به كار اضافه كنيم، بازيگران اصلي پيشنهاداتي را مطرح مي‌كردند كه پيشنهادها ديالوگ‌ها عوض مي شد.

***

فتحي ادامه داد:‌ آقاي عفيفه ابتدا پيشنهاد كرد خود من اين فيلمنامه را بنويسم؛ اما من ذهنم به شدت به خاطر «مدار صفر درجه» خسته بود. بنابراين قرار بر اين شد كه فيلمنامه نوشته شود و اگر لازم بود من دوباره فيلمنامه را بازنويسي كنم. اما نويسندگان ما به حدي خوب فيلمنامه را نوشتند كه من تنها 4- 5 درصد در فيلمنامه دخالت كردم.

وي در پاسخ به اين پرسش كه در مواردي ردپاي نويسنده در صحنه‌ها به وضوح ديده مي‌شد و توجه مخاطب را بيش از تصاوير جلب مي‌كرد، گفت: يك اثر هنري قرار است استرليزه شده واقعيت باشد. اگر اين مساله را نپذيريم بايد بسياري از كارهاي شكسپير را رد كنيم. اشكالي كه برخي به ديالوگ‌هاي «ميوه ممنوعه» گرفتند، اشكالي بود كه در خصوص «شب دهم» هم مطرح شد. اماچه عيبي دارد كه ديال‌گوها شعرگونه باشند؟!

حسن فتحي ادامه داد: در «ميوه ممنوعه» گاه عين به عين ديالوگ‌هاي جامعه مطرح نشده است بلكه در مورادي به نثر سعدي، ادبيات گذشته و تمثيل‌هاي تهران قديم تنه زده است. اين‌ها عيار «ميوه ممنوعه» است. وگرنه نوشتن از روي دست ديگران براي كسي كه اهل پژوهش باشد، بسيار ساده است.

***

حسن فتحي در پاسخ به اين پرسش كه چگونه فيلمسازان مي‌توانند در عين رعايت خط قرمزها، به زندگي واقعي آدم‌ها نزديك شوند و سريال‌هايي موفق را توليد كند؟‌ گفت: بد نيست سريال سازان ميوه ممنوعه را به عنوان يك پديده به تماشا بنشينند و اگر پرسشي داشتند ما در حد توان مي‌توانيم به آن پاسخ دهيم. ما بقي به تلاش‌هايي برمي‌گردد كه خود كارگردان و تهيه‌كننده انجام مي‌دهد.هر اندازه انگيزه دروني برنامه‌ساز بالاتر باشد، طبيعتا با ضريب انرژي بيشتري سعي مي‌كند آن كار بهتر شود. اما اگر به حرفه سريال‌سازي به عنوان يك شغل نگاه شود. كار خوبي را شاهد نخواهيم بود.

اين كارگردان سينما و تلويزيون ادامه داد: اين تفكر اشتباه ايجاد شده كه سينما ژانر درجه يك است و سريال ژانر درجه دو؛ اگر كار ما با توفيق همراه بود به اين علت بوده كه هيچ كدام از ما به عنوان شغل و ژانر درجه دو به اين كار نگاه نكرديم و تلاش كرديم تمام امكاناتمان را به كار گيريم.

***

كارگردان «ميوه ممنوعه» با اشاره به نقش مثبت تهيه‌كننده در ساخت اين سريال خاطرنشان كرد: آقاي عفيفه با ايجاد آرامش در گروه كه توسط بسياري تهيه‌كنندگان فراموش شده است، به موفقيت اين كار بسيار كمك كردند. ضمن اين كه ايشان براي خود در اين سريال كيسه ندوختند. براين اساس هر جا كه پيشنهادي از سوي من مطرح شد كه احساس كرديم به موفقيت كار مي‌انجامد، از آن استقبال كردند.

وي در ادامه اظهار كرد: نويسندگان ما با انگيزه كار كردند؛ علي‌رغم وسواس‌هاي من صبورانه ايستادند؛ بازيگران ما از آقاي نصيريان گرفته به عنوان مسن‌ترين تا بقيه با عشق و علاقه كار خود را انجام دادند.

***

حسن فتحي در نشست ايسنا مطرح كرد: توصيه‌ام به افراد اين است كه با عشق و علاقه وارد سريال سازي شوند؛ كسي بازيگران «ميوه ممنوعه» را وادار به ايفاي نقش در اين مجموعه نكرد. آنان مزد تلاش‌هاي خود را گرفتند.

وي در اين بخش به بازي هانيه توسلي به عنوان يكي از بهترين بازي‌هايش اشاره كرد و گفت: او با وجود اين كه يك چهره‌ي سينمايي است اما اين كار را جدي گرفت و مدام پيگير فيلمنامه بود.

***

حسن فتحي در پاسخ به پرسش ديگر درباره استفاده از خواننده سريال «ميوه ممنوعه» در يكي از پلان‌ها به عنوان بازيگر، خاطرنشان كرد: اين پلان در يك برداشت ضبط شده چرا كه قرار بود احسان خواجه اميري خودش را بازي كند. به نظرم بد نيامد چرا كه بخش مهمي از مخاطبان سريال «ميوه ممنوعه» جوانان بودند كه به موسيقي پاپ هم علاقه دارند. فكر كردم اين پلان شايد باعث به وجود آوردن جوانان شود. اگر مي‌توان به شكل سالمي جوانان را به وجود بياوريم چرا نبايد اين كار را بكنيم؟‌

***

وي در پاسخ به پرسشي درباره نمايش ساز در سريال ميوه ممنوعه، خاطرنشان كرد: اين حركتي است كه از سال‌ها پيش در تلويزيون آغاز كرده‌ام. ازسريال «پهلوانان نمي‌ميرند » تا ميوه ممنوعه همواره در قصه‌هايم جاي پايي براي موسيقي، ترانه، حركات موزون و فولكلورهاي ايراني قائل شده‌ام تا شايد از اين طريق صداي مردم به كساني كه قصد تصميم‌گيري‌هاي فقهي دارند برسد و شايد برخي مسائل حل شود.

كارگردان «ميوه ممنوعه» درباره ساخت موسيقي اين سريال اظهار كرد: ما آقاي خواجه اميري را همواره به عنوان يك خواننده مي‌شناختيم.دكتر يدالهي ايشان را به عنوان آهنگساز پيشنهاد دادند و ابتدا در انتخاب او ترديد داشتيم. اما در نهايت از اين انتخاب بسيار خوشحال شديم چرا كه در آهنگسازي بسياري سرعت عمل داشت.

اسماعيل عفيفه نيز در تاييد صحبت‌هاي حسن فتحي گفت:‌ از همان ابتدا تلاشمان بر اين بود كه از يكي از خوانندگان محبوب جوانان استفاده شود. بايد به جوانان فرصت شعف و شادي داد و يكي از وظايف رسانه‌ همين است.وقتي احسان خواجه اميري انتخاب شد از همان ابتدا مي‌دانستيم كه بايد «ميوه ممنوعه» دو – سه ترانه داشته باشد.

حسن فتحي نيز در پايان خاطرنشان كرد: موسيقي پاپ بخشي از زندگي است؛ هم‌چنان كه فلسفه بخشي از زندگي است. بايد ياد بگيريم كه اين‌ها را در كنار هم ببينيم. شايد داستان شيخ صنعان و موسيقي پاپ با هم تناقض داشته باشند اما اين تناقض‌ها لازم بود.