تاریخ نشر: جمعه 3 خرداد 1387

مشاهده : 2408

بازدید از صفحه اول ارسال برای دوستان دیدنی های جذاب امروز

خرمشهر كجاست؟

شهرستان خرمشهر یکی از شهرستانهای استان خوزستان در جنوب غربی ایران است. این شهرستان با شهرستانهای آبادان، شادگان و اهواز هم مرز است. مرکز این شهرستان، شهر خرمشهر است. این شهرستان از غرب با کشور عراق هم مرز است. جنوب این استان را خلیج فارس در بر می گیرد.

اين يك تعريف كلاسيك و بين المللي از يك شهرستان است ، تعريفي كه بدون در نظر گرفتن نام شهر يا منطقه اي براي تمام بخشهاي اين كره خاكي قابل ارائه مي باشد. فلان شهرستان در فلان استان قرار دارد از غرب به جايي و از شرق به جاي ديگري متصل است و از جنوب به فلان منطقه راه پيدا مي كند. ولي در اين نوشته صحبت از هر جايي نيست ، صحبت از خرمشهر است شهري ايستاده همچو نخل با مردمي پايدار و مقاوم ، شهري به وسعت تاريخ .

تاريخ خرمشهر

در دوران رونق تمدن بين النهرين، تمدن باستاني ايلام به مركزيت انشان در نزديكي خرمشهر كنوني در عرضه تاريخ اين منطقه قد راست مي كند.كه نمونه هايي از تمدن آن دوره در زيگورات چغازنبيل قابل مشاهده است.

درست در محلي كه دو رود بزرگ كارون و اروند رود به هم مي پيوندند (حوالي خرمشهر كنوني) شهر كهني وجود داشته كه تا قرن چهارم هم آثارش باقي بوده است ، نام اين شهر را بيان نقل كرده اند كه ممكن است واژه بيان معرب پيان باشد كه در زبان خوزى قديم (زبان باستانى خوزستان)، به معناى مردان بوده است. تاريخ نگاران اعتقاد دارند كه خرمشهر بازمانده شهر بيان است .

بعد ها ساكنان اين خطه، خرمشهر را به پيشرفت و شكوفايى رساندند و اين ده كوچك كه در اواخر سلطنت آغا محمدخان يا ابتداي حكومت محمدشاه بنا شده بود به عنوان رقيبي سرسخت براي بندر پر رونق بصره تبديل كردند. ناگفته پيداست در آن دوران مناطق پر رونقي مانند خرمشهر مكان مناسبي براي استعمارگران و غارتگران بيگانه مانند انگليسيها ، عثمانيها بوده و به همين علت تاكنون چندين بار به اشغال قواي خارجي درآمده است كه مي توان به عنوان نمونه به امپراتوري عثماني در سال 1883 ميلادي ، انگليسيها در سال 1857 ميلادي و متجاوزين بعث عراقي در سال 1359 شمسي اشاره كرد.

از ديگر عوامل و دلايل اهميت اين شهر باستاني مي توان به كشف نفت در قرن نوزده در مجاورت خرمشهر و آبادان كه بعدها باعث ايجاد پالايشگاه مدرني در آن شد اشاره كرد. بر اساس قرارداد ننگين 1907 روسها به شمال ايران و انگليسي ها به جنوب ايران مسلط شدند كه مردم دلير و مقاوم خرمشهر به مبارزه عليه استعمار پرداختند تا اين بندر نفتي پر رونق را حفظ كنند. در زمان صدارت اعظمي اميركبير وقتي كه اختلافات مرزي بين ايران و دولت عثماني در مورد مالكيت بر خرمشهر و آبادان تشديد شد قدرتهاي برتر آن دوره مانند انگليس و روسيه در اقدامي هماهنگ در جهت تضعيف و حتي جدا كردن قسمتي از خاك ايران برآمدند ، كاري كه در هرات نيز انجام داده بودند، كه با درايت امير كبير و حمايت و پشتيباني مردم اين منطقه پرچم ايران بر پايگاه نظامي خرمشهر به اهتزاز در مي آيد به اهتزاز درآمدن پرچم ايران بر فراز اين شهر باشكوه و خرم واقعيتي تاريخي است كه بعدها نيز به دست دلاورمردان و جوانان غيور اين مرز و بوم تكرار شد.

انقلاب اسلامي

با پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي مردم ايران ، استعمارگران و قدرتهاي برتر جهان كه با تمام وجود از به روي كار آمدن قدرتي مردمي در منطقه فوق حساس خاورميانه كه از دير باز، هم به لحاظ ارتباطاتي و مواصلاتي و هم به جهت ژئوپليتيكي و هم از سويي بخاطر نفت اين طلاي سياه داراي اهميت خاصي بوده احساس خطر مي كردند ضمن تحريك همسايگان ايران، حمله وسيعي به اين كشور توسط عامل و وابسته خويش در منطقه يعني عراق و حكومت بعث آن كشور را تدارك ديدند. از ويژگيهاي اين حمله جهاني عليه انقلاب تازه تاسيس اسلامي ايران اين است كه براي اولين بار در تاريخ دو قدرت شرق و غرب آن زمان يعني آمريكا و روسيه به كمك انگليس، فرانسه، آلمان و ديگر كشورهاي اروپايي با حمايت و استفاده از پايگاه هاي كشورهاي كوچك و بزرگ عربي منطقه با هم متحد مي شوند و طرح فتح سه روزه تهران را برنامه ريزي مي نمايند.

تحميل نبرد

براي كشوري كه تازه از دوران پر تلاطم انقلاب و تاسيس حكومت فارغ شده و در حال ايجاد و راه اندازي واحدهاي از كار افتاده و ويران دوران طاغوتي است هيچ چيزي بدتر و غافلگيرانه تر از يك جنگ و نبرد خارجي نيست. جنگي تحميلي و نابرابر از سوي تمام قدرتهاي جهاني كه سازمان ملل و شوراي امنيت آن را در قبضه خويش دارند.

صدام با پاره كردن قرارداد الجزاير كه در سال 1975 ميلادي بين دولتين ايران و عراق به امضا رسيده بود و از جمله معاهدات مرزي بين المللي است كه بر اساس حقوق بين الملل و كنوانسيون وين مصوب 1965 لايتغير بوده است، در 31 شهريور سال 1359 دستور حمله به ايران را صادر كرد.

با حمله عراق به ايران ، نظام جمهوري اسلامي دچار غافلگيري شد پايه هاي نهادهاي انقلابي به طور كامل شكل نگرفته بود ، عناصر نفوذي كه هنوز اميد به بازگشت رژيم طاغوتي داشتند در گوشه و كنار كشور پراكنده بودند، ارتش نيازمند پاكسازي بود ، اوضاع اقتصادي به جهت قطع روابط كشورها در نابساماني كامل به سر مي برد، زيرساختهاي كشور نيازمند بهسازي بود و ... اما در اين ميان مردمي نيز بودند كه انقلاب را از آن خود مي دانستند دلاور مردان و شيرزناني كه با تمام وجودشان مقابل هجوم نيروهاي تا بن دندان مسلح عراقي ايستادند و مانع پيشروي بيشتر آنان گشتند. نيروهاي مردمي و ايستادگي آنان نكته اي بود كه تئوريسين هاي جنگي عراق به آن توجه نكرده بودند.

بعد از حمله هاي پر قدرت و پراكنده رژيم بعث عراق ، اينك سال دوم جنگ است ، ارتش ايران به دست نيروهاي انقلابي اداره مي شود ، سپاه پاسداران تشكيل شده است و نيروهاي بسيج مردمي هم وارد عرصه نبرد كلاسيك شده اند و اينك زمان ضربه زدن است چيزي كه مردم ايران دو سال به دنبال آن بوده اند و براي شنيدن يك پيروزي بزرگ لحظه شماري مي كنند و از ديگر سو سران انقلابي نظام هم براي عرض اندام در عرصه هاي بين المللي و بالا رفتن قدرت چانه زني بر سر ميز مذاكرات به آن نياز دارند. بدين صورت حمله به نيروهاي عراقي و متجاوزين به خرمشهر به منظور آزادسازي اين شهر استراتژيك كه هماره مورد توجه رسانه هاي منطقه اي و بين المللي بود و صدام بارها به اشغال آن افتخار كرده بود مشتركاً توسط ارتش و سپاه طرح ريزي مي شود.

عمليات بيت المقدس

‹‹ در مورد عملیات اخیر گفتنی زیاد است؛ لیكن در یك تحلیل فشرده باید گفت كه از لحظه سقوط رژیم طاغوت تا به امروز به تعبیر تمام خبرگزاریهای عمده، سابقه نداشت كه چنین ضربه سیاسی مهلكی به منافع آمریكا وارد شود فتح خرمشهر باعث شد توازن نظامی ای كه آمریكا در منطقه برقرار كرده بود، به شدت به ضرر غرب برهم بخورد وزیر امور خارجه آمریكا (الكساندر هیگ) رسماً در شورای امور خاورمیانه وزارت خارجه شان می گوید: «پیروزیهای اخیر ایران در جنگ با عراق برای آمریكا نگران كننده است و منافع غرب خصوصاً آمریكا را در منطقه به خطر انداخته است ››مطالب فوق را حاج احمد متوسلیان، سردار به يادگار مانده و محفوظ دفاع مقدس در تاریخ 7/3/1361 درست چهار روز بعد از فتح خرمشهر و بازگرداندن آن به دامان وطن پس از 575 روز اشغال در جلسه رده های مختلف فرماندهی تیپ ۲۷ محمدرسول الله(ص)، در قرارگاه تاكتیكی تیپ ۲۷ «دارخوین» بيان نموده است. براي پي بردن به گوشه اي از ماوقع اين عمليات و چگونگي آغاز آن به شرح آن به نقل از کارنامه توصیفی عمليات ها مي پردازيم: ‹‹ بعد از پایان عمليات فتح المبین، کار آماده ‌سازی نیروها برای عملیاتی دیگر با قدرت و سرعت خارق ‌العاده‌ای انجام ‌گرفت و لشکرهای سپاه و ارتش به مناطق عمليات اعزام ‌شدند. هوانیروز و نیروی هوایی نیز آماده ‌شدند تا عمليات را با تعداد پروازهای بیشتر حمایت کنند.

با اعزام های گسترده، مناطق عملیاتی مملو از نیرو ‌شد و دست فرماندهان اسلام برای انجام بزرگترین عمليات درون مرزی باز گردید. قرارگاههای قدس، فتح و نصر تحت رهبری قرارگاه عملیاتی مشترک سپاه و ارتش ( قرارگاه کربلا ) در مکانهای موردنظر متمرکز ‌شدند و آخرین راهها و چگونگی تهاجم مورد بررسی قرار ‌گرفت. چند نقطه از رود کارون برای نصب پل در نظر گرفته ‌شد و پس از مشورتهای فراوان، سرانجام عمليات به صورت گسترده غیر کلاسیک پیش بینی شده و ابتکارات و تجارب و خلاقیتهای رزمندگان اسلام نقش واقعی خود را در این عمليات باز یافت. خطوط جنگی ایران زیباترین اوقات خود را می‌گذراند. در شبهای فراموش نشدنی منطقه، آوای مناجات و دعاهای توسل و کمیل زاهدان شب از هر طرف به گوش می‌رسید و رزمندگان اسلام بی‌صبرانه منتظر شنیدن رمز عمليات بودند. در ساعت 30 دقیقه بامداد 10/2/61 رمز عمليات با نام مبارک "یا علی‌ بن ‌ابیطالب (ع)" توسط محسن رضایی، فرمانده کل سپاه پاسداران و سرتیپ صیاد شیرازی، فرماندهء نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران از قرارگاه کربلا به نیروهای تحت امر صادر ‌شد. بدین ترتیب عمليات بيت المقدسدر منطقه عملیاتی جنوب و غرب کارون، جنوب غربی اهواز و شمال خرمشهر، با هدف آزادسازی خرمشهر، هویزه، جفیر، ایستگاه حسینیه، جاده اهواز - خرمشهر و در نهایت انهدام و اخراج دشمن از خاک ایران اسلامی و رسیدن به مرزهای بین‌المللی آغاز ‌شد.››

اهداف و نتايج عمليات

از جمله اهدافي كه براي اين عمليات در نظر گرفته شده بود مي توان به انهدام نيروهاي عراقي حداقل بيش از دو لشكر ، باز پس گيري حدود 6000 كيلومتر مربع از خاك ايران كه شامل شهرهاي خرمشهر ، هويزه و پادگان حميد نيز مي شد، خارج كردن شهرهاي اهواز ، حميديه و سوسنگرد از زير آتش توپخانه عراق ، عقب راندن نيروهاي متجاوز عراقي تا مرزهاي بين المللي و تامين مرز بين المللي حد فاصل پاسگاه طلائيه تا شلمچه و آزادسازي جاده اهواز – خرمشهر و همچنين خارج كردن جاده اهواز – آبادان از زير آتش توپخانه عراق اشاره كرد.

اين عمليات كه با قرائت رمزبسم الله الرحمنالرحیم. بسم الله القاسم الجبارین، یا علی ابن ابی طالب (ع) از سوی فرماندهی مشترك عمليات در حضورشهید آیتالله صدوقی وآیتالله مشکینی ، از ساعت 30 دقيقه بامداد 10 ارديبهشت ماه سال 1361 آغاز شد قرار بود طي 4 مرحله و ظرف 25 روز به اهداف فوق دست يابد.

و اما از نتايج به دست آمده در اين عمليات غرور آفرين مي توان به موارد زير اشاره كرد:

مناطق وتأسیسات آزاد شده :

· آزادی شهر بندری خرمشهر وشهر هویزه وپادگان حمید

· جاده مهم وتدارکاتی اهواز _ خرمشهر _ کرخه نور

· جاده سوسنگرد _ هویزه

· خارج شدن بخش وسیعی از جنوب میهن اسلامی از زیر آتش دشمن

· تصرف وتأمین 8 پاسگاه مرزی

تجهیزات منهدم شده دشمن :

· 285 دستگاه تانک ونفربر

· دهها انبار مهمات

· 40 فروند هواپیما

· 2 فروند هلیکوپتر

· چندین دستگاه لودروماشین آلات مهندسی

· 500 دستگاه خودرو

· دهها قبضه توپ سبک وسنگین

· مقدار زیادی از انواع تیر بار وسلاحهای سبک سنگین

یگانهای منهدم شده دشمن :

· تیپ 12 زرهی و8 مکانیزه

· تیپ 606 پیاده

· تیپ 24 مکانیزه

· تیپ 417

· تیپ 426

· تیپ 51

· تیپ 34 زرهی

· تیپ 27 مکانیزه

· تیپهای 6و12 زرهی از لشکر 2

· تیپ 605 تیپهای 2و6 پیاده تیپ 90 پیاده

· تیپ 48 پیاده

· تیپ 10 زرهی

· تیپ 46 مکانیزه

· تیپ 37 زرهی از لشکر 12

· تیپهای 8و9و10 گارد مرزی

· تیپ 33 نیروی مخصوص

· تیپ 238 گارد مرزی

· تیپ 14 زرهی

· گردان تانک المنصور ویک گردان شناسایی

· تیپ 243 توپخانه ستاد کل ارتش عراق

تعداد کشته وزخمیهای دشمن : 16500 نفر

تعداد اسراء : 19000 نفر

غنائم :

· 105 دستگاه تانک و نفربر

· دهها انبار مهمات

· 95000 عدد انواع مین

· صدها دستگاه خودرو سبک و سنگین

· 30 دستگاه جیب حامل توپ 106 میلیمتری

· تعداد زیادی لودر و بولدوزر و ماشین آلات مهندسی

· 18 قبضه توپ 130 میلیمتری

· هزاران قبضه سلاح انفرادی

از نكات ديگري كه اين عمليات و بخصوص شهر خرمشهر را از ديگر موارد و شهرها جدا و متمايز مي سازد تبليغات وسيع سران بعث در مورد اين شهر است بگونه اي كه در تمام مدت 575 روز اشغال خرمشهر توسط ارتش عراق گروه هايي از خبرنگاران رسانه هاي خبري بين المللي در آن منطقه حاضر بوده و به پوشش خبري به نفع ميزبانان خود مي پرداختند. در اين ميان كار به جايي رسيد كه اين رسانه ها حمله به منظور بازپس گيري خرمشهر توسط ايرانيان را امري غيرممكن مي دانستند، رادیو دولتی انگلستان در شامگاه نهم اردیبهشت ۱۳۶۱ اعلام می كند: «چنانچه ایرانیان در صدد بازپس گرفتن خرمشهر برآیند، سخت ترین «گردو» را برای شكستن برگزیده اند» اما وقايع به گونه اي به پيش مي رود كه خبرگزاری آمریكایی «یونایتدپرس» در روز سوم خرداد 1361، در گزارش ارسالی خود، سربازان عراقی را در حال فرار توصیف كرد و نوشت: «... سربازان در حال فرار عراق، سرگرم گریختن از خرمشهر و مناطق اشغالی هستند.»

با اينحال همانطور كه دكتر علي اكبر ولايتي در كتاب خويش به نام تاریخ سیاسی جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری اسلامی ایران آورده است: «عراق به صراحت شكست خود را اعتراف نكرد و حتی مدعی بود كه گوشمالی لازم را به انقلاب اسلامی ایران داده است و درنتیجه، چون ضرورتی احساس نمی كرد كه نیروهایش بیشتر در خرمشهر بمانند، آنها را با درگیری به عقب كشیده است.»

اما با اينحال صدام به خاطر شكست در جبهه محمره! جمع كثیری از زبده ترین فرماندهان خود، از جمله سرلشگر صلاحی قاضی ـ فرمانده سپاه سوم ارتش عراق ، سرتیپ ستاد جواد اسعد شینته، فرمانده سابق لشگر سوم زرهی، سرهنگ دوم ستاد محسن عبدالله، فرمانده تیپ ۱۲ زرهی ابن ولید، سرهنگ ستاد «شاكر العماری»، فرمانده تیپ ،۱۰۴ سرتیپ «عطاءالله نوری الدنیمی» معاون سپاه سوم، سرهنگ «احمد زیدان»، فرمانده عملیات خرمشهر را تیرباران كرد. و رادیو دولتی صدای آمریكا پس از پنج شبانه روز سكوت و امتناع از انعكاس خبر فتح خرمشهر توسط نیروهای ایرانی، سرانجام در «گزارش ویژه» 8/3/1361 خود می گوید:«به رغم مشكلات تداركاتی، نا آرامی های ناشی از انقلاب و كاهش تدریجی قدرت عملیات نیروی هوایی ایران، ماشین نظامی ایران به گونه ای اعجاب آور عمل كرد.»

از ديگر دست آوردهاي عمليات بيت المقدس مي توان به آزاد سازي 5038 كيلومتر مربع از اراضي اشغال شده از جمله شهرهای خرمشهر و هویزه و نیز پادگان حمید و جاده اهواز – خرمشهر اشاره كردعلاوه بر آن، شهرهای اهواز، حمیدیه و سوسنگرد از تیررس توپخانهدشمن خارج گردیدند. هم چنین ۱۸۰ کیلومتر از خط مرزی تامین شد، با فتح خرمشهر،برتری نظامی ایران بر عراق مورد تایید کارشناسان و تحلیل گران نظامی قرارگرفت همچنين اين فتح موجب انفعال ارتش عراق شد؛ به گونه‌ای که نظامیان عراقی تامدت زیادی نتوانستند از لاک دفاعی خارج شوند اين عمليات باعث شد تا کشورهایعرب منطقه به تقویت مالی و نظامی عراق مبادرت ورزند كار نامه مخدوشي از خود در پيشگاه ملت عظيم ايران ارائه دهند.

پيروزي رزمندگان اسلام در عمليات بيت المقدس ، فتح خرمشهر و انتشار اين خبر به سراسر مملكت موجي از شادي و شعف در جاي جاي ايران اسلامي ايجاد كرد ، مردم از پير و جوان ، خرد و كلان ، زن و مرد به خيابانها ريختند و به شادي و پايكوبي پرداختند و اينچنين شد كه پيام دلنشين پير جماران نيز به گوش مي رسيد كه ‹‹ فتح خرمشهر فتح خاك نيست فتح ارزشهاي اسلامي است›› اينك در سالگرد آن حماسه عظيم ضمن بزرگداشت سوم خرداد به عنوان روز مقاومت، ايثار و پيروزي جا دارد به مرور پيام تاريخي حضرت امام خميني (ره) به مناسبت فتح خرمشهر پرداخته شود.

خرمشهر را خدا آزاد کرد

این جانب با یقین به آن که "ماالنصر الا من عندالله" از فرزندان اسلام و قوای سلحشور مسلح، که دست قدرت حق از آستین آنان بیرون آمد و کشور بقیة الله العظم – ارواحنا لمقدمه فدا- را از چنگ گرگان آدم خوار که آلت هایی در دست ابرقدرتان خصوصا آمریکای جهان خوارند، بیرون آورد و ندای الله اکبر را در خرمشهر عزیز طنین انداز کرد و پرچم پر افتخار لااله الا الله را بر فراز آن شهر خرم – که با دست پلید خیانت کاران قرن به خون کشیده شده و خونین شهر نام گرفت- (بیفراشت) تشکر میکنم. و آنان فوق تشکر امثال من هستند. آنان به یقین مورد تقدیر ناجی بشریت و بر پا کننده عدل الهی در سراسر گیتی – روحی لتراب مقدمه الفدا- می باشند. آنان به آرم "مارمیت اذ رمیت ولکن الله رمی" مفتخرند.

مبارک باد و هزاران بار مبارک باد بر شما عزیزان و نورچشمان اسلام این فتح و نصر عظیم که با توفیق الهی و ضایعات کم و غنایم بی پایان و هزاران اسیر گم راه و مقتولین و آسیب دیدگان بدبخت که با فریب و فشار صدام تکریتی، این ابرجنايت کار دهر، به تباهی کشیده شده اند، سرافرازانه برای اسلام و میهن عزیز افتخار ابدی به هدیه آوردید. و مبارک باد بر فرماندهان قدرتمند که فرماندهان چنین فداکارانی هستند که ستاره ی درخشنده ی پیروزی های آنان بر تارک تاریخ تا نفخ صور نورافشانی خواهد کرد. و مبارک باد بر ملت عظیم الشان ایران این چنین فرزندان سلحشور و جان برکفی که نام آنان و کشورشان را جاویدان کردند. و مبارک باد بر اسلام بزرگ این متابعانی که در دو جبهه ی جنگ با دشمن باطنی و دشمن ظاهری پیروزمندانه و سرافراز امتحان خویش را دادند و برای اسلام سرافرازی آفریدند...

روح الله الموسوی الخمینی

سوم خرداد ماه هزار و سیصد و شصت و یک

میثم فلاح

خانواده سبز